නිවසක් හදන එක පටන් ගන්නේ කොහොමද?

මෙය National Building Research Organisation (NBRO) විසින් 2015 අගෝස්තු මාසයේ නිකුත් කළ Hazard Resilient Housing Construction Manual අත්පොතේ කරුණු නිවාස හිමියාට තේරෙන භාෂාවෙන් පැහැදිලි කරන කියවීම් මාර්ගෝපදේශයකි. මුල් ප්‍රකාශකයා, දායකයන්, මූලාශ්‍ර සහ රූපවල අයිතිය මුල් ලේඛනයේ සඳහන් ආකාරයෙන්ම රඳවා ඇත. ISBN: 978-955-0283-05-7. මෙහි සිංහල පැහැදිලි කිරීම NBRO විසින් අනුමත කළ නිල පරිවර්තනයක් නොවේ.

හොඳ නිවසක් යනු සාමාන්‍ය දවසක ලස්සනට පෙනෙන නිවසක් පමණක් නොවේ. වැසි, සුළං, ගංවතුර හෝ පොළොවේ චලනයක් ඇති වූ විට ජීවිත ආරක්ෂා කරමින්, හානිය අඩු කරගෙන, අලුත්වැඩියාවෙන් නැවත භාවිතයට ගත හැකි නිවසක් වීම වැදගත්ය. ඒ සඳහා ඉඩම තෝරාගැනීම, නිවස පිහිටුවීම, ව්‍යුහය සැලසුම් කිරීම, ද්‍රව්‍ය තේරීම සහ වැඩ නිවැරදිව කිරීම එකට සම්බන්ධ වේ.

අත්පොතේ හැඳින්වීම මහල් එකක් හෝ දෙකක් සහ වර්ග මීටර් 80කට නොවැඩි නිවාස ගැන කතා කරයි. B කොටසේ විශේෂ සටහන එක් මහල්, වර්ග මීටර් 80කට නොවැඩි නිවාස සඳහා අවම මාර්ගෝපදේශ ලෙස සීමා කරයි. එබැවින් එහි අවම ප්‍රමාණ මහල් දෙකකට හෝ විශාල නිවසකට ස්වයංක්‍රීයව යොදා නොගන්න. ඔබගේ ඉඩම, බර සහ භාවිතයට ගැළපෙන සැලසුම සුදුසුකම් ලත් ඉංජිනේරුවකු/වාස්තු විද්‍යාඥයකු සමඟ තහවුරු කළ යුතුය.

මුල් අත්පොත A: අවදානම් හඳුනාගැනීම, B: පොදු ඉදිකිරීම් අවශ්‍යතා, C: එක් එක් අවදානමට අමතර පියවර සහ උපග්‍රන්ථ ලෙස බෙදා ඇත. අවදානම් සහිත ප්‍රදේශයක C කොටස පමණක් නොව B කොටසත් එකට කියවන්න. රූප, වගු, සිතියම් සහ නියැදි සැලසුම් බැලීමට පහත අදාළ මුල් පිටු විවෘත කරන්න.

Aggregate mix — concrete සඳහා වැලි/ගල් වැනි ඛනිජ මිශ්‍රණය. Coarse aggregate — විශාල ගල් අංශු. Backfill — කැණූ තැනට නැවත පුරවන ද්‍රව්‍ය. Beam — බර දරණ තිරස් කොටස. Column shaft — footing ඉහළ සිට column පහළ දක්වා කොටස. Footing/base — අත්තිවාරමේ බර බෙදන පහළ පාදය. Foundation depth — බිම සිට footing පහළ දක්වා දුර. Plinth — ගොඩනැගිල්ලේ පාදක/බිම් උසට සම්බන්ධ පහළ කොටස.

Confined masonry — බිත්ති පැනල හතර පැත්තෙන් RC confining members යොදා බැඳ ඇති පද්ධතිය. Load-bearing wall — වහල/මහලේ බර දරණ බිත්තිය. Exterior wall — පිටත බිත්තිය. Lintel — විවෘතකමකට ඉහළ බර දරණ තිරස් කොටස. Masonry tie — ගඩොල්/බ්ලොක් බිත්තිය ප්‍රධාන ව්‍යුහයට බැඳෙන ලෝහ කොටස. Mortar joint — ඒකක අතර බදාම සන්ධිය. Running bond — සිරස් සන්ධි පේළියෙන් පේළිය වෙනස් කර බැඳීම. Lap length — වානේ දණ්ඩ දෙක එකිනෙකට උඩින් දිවෙන දිග. DPC — බිත්තියට තෙතමනය ඉහළට යෑම අඩු කරන තට්ටුව.

Rafter — වහල බෑවුම අනුව ඇති පරාලය. Reeper — පරාල මත ආවරණයට ආධාර දෙන තිරස් දැව. Ridge — වහල මුදුන දිගේ කොටස. Hipped roof — සෑම පැත්තම පහළට බෑවුම් වන වහල. Overhang — බිත්තියෙන් පිටතට නෙරා ඇති කොටස. Retaining wall — පස රඳවන බැම්ම. Contour — එකම උස ඇති ලක්ෂ්‍ය සම්බන්ධ කරන රේඛාව. Asymmetric profile — සමමිතික නොවන හැඩය.

Drainage — මතුපිට/භූගත ජලය ඉවත් කිරීම. Diversion drain — ජල ප්‍රවාහය වෙනත් මාර්ගයකට යවන කානුව. Seepage — පස තුළින් ජලය ගමන් කිරීම. Sedimentation — පස්/ඝන ද්‍රව්‍ය තැන්පත් වීම. Shotcreting — concrete/mortar වේගයෙන් පෘෂ්ඨයට විද යෙදීම. Coastal erosion — රළ/ධාරා/ජලය නිසා වෙරළ ද්‍රව්‍ය ඉවත් වීම. Flash flood — තද වැසි ජලය කෙටි කාලයකදී වේගයෙන් එකතුවීම.

Hazard — හානි ඇති කළ හැකි තත්ත්වය/සිදුවීම. Disaster — ප්‍රජාවට තම සම්පත්වලින් දරාගත නොහැකි බරපතළ බිඳවැටීම. Resilience — බලපෑම ඉවසා, අනුගතවී නැවත ක්‍රියාකාරී වීමේ හැකියාව. Post-disaster structure — ආපදාවෙන් පසුවත් සේවය පවත්වාගත යුතු විශේෂ ගොඩනැගිල්ල. Drought — පුළුල් ප්‍රදේශයක අවශ්‍ය තෙතමනය හිඟවීම; කාලගුණ, කෘෂිකාර්මික, ජලවිද්‍යා සහ සමාජ-ආර්ථික වර්ග ඇත. Cyclone — අඩු පීඩන කේන්ද්‍රයක් වටා භ්‍රමණය වන කුණාටුව. Earthquake — හදිසි භූ චලනයෙන් හටගන්නා කම්පනය. Lightning — වලාකුළුවල විද්‍යුත් ආරෝපණ නිසා ඇතිවන අධි ධාරා විමෝචනය.

Flood — සාමාන්‍ය වියළි බිමට ජලය පිටාර යෑම. Landslide — බෑවුමක පස්/ගල් කඳ චලනය වීම. Rain — දියර ජල බිංදු ලෙස වර්ෂාව. Safe bearing capacity යන glossary සඳහන සහ ultimate/allowable යන design වචන එකක් ලෙස නොගන්න; නිවැරදි වෙනස B කොටසේ 3.2.1 සූත්‍රයෙන් බලන්න.

Soil erosion — ජලය සමඟ මතුපිට පස සෝදා යෑම. Soil nailing — බෑවුමක පස ශක්තිමත් කිරීමට පස තුළ දණ්ඩ යොදා කරන ඉංජිනේරු ක්‍රමය. Storm surge — කුණාටුව නිසා සාමාන්‍ය වඩදිය මට්ටමට වඩා මුහුද ඉහළ යෑම. Superstructure — අත්තිවාරමට ඉහළ බර දරණ ව්‍යුහය. Trench — දිගට හාරන අගල. Tsunami — මුහුදු පත්ලේ විශාල චලනයක් වැනි සිදුවීමකින් ඇතිවන දිගු මුහුදු රළ පෙළ. Urban flood — ජලය උරාගන්නා බිම වෙනුවට මාර්ග/ගොඩනැගිලි වැඩි වීම වැනි හේතු නිසා නගරයේ ජලය රැඳීම හා පිටාර යෑම.

Wall plate — බිත්තිය/කුළුණ මත වහල සම්බන්ධ කරන තිරස් කොටස. Weep hole — පස රඳවන බැම්මක පිටුපස ජලය පිටතට යැවීමට තබන කුඩා විවරය. uPVC — මෘදුකාරක නොයෙදූ Poly Vinyl Chloride ප්ලාස්ටික් වර්ගය. mm = මිලිමීටර්; cm = සෙන්ටිමීටර්; m = මීටර්; m² = වර්ග මීටර්; ft = අඩි; in = අඟල්; kN/m² = වර්ග මීටරයකට කිලෝනිව්ටන්; N/mm² = වර්ග මිලිමීටරයකට නිව්ටන්. දුර, වර්ගඵල හා ශක්තිය යන ඒකක එකිනෙකට හුවමාරු නොකරන්න. මුල් ඉංග්‍රීසි නිර්වචන PDF 4–6හි ඇත.

සියලුම ආපදාවලදී කිසිදු හානියක් නොවන නිවසක් සාදාගත හැකි බව මෙයින් අදහස් නොවේ. අත්පොතේ අරමුණ සම්පූර්ණයෙන් හෝ කොටස් වශයෙන් කඩා වැටීම, නැවත කඩා ඉදි කිරීමට සිදුවන හානිය සහ ජීවිත හානිය හැකි තරම් අඩු කිරීමයි. ප්‍රථම ප්‍රමුඛතාව ජීවිතයයි; ආපදාව අතරතුරත් නිවසේ සාමාන්‍ය ජීවිතය පවත්වාගැනීම දෙවනුවයි.

අනතුරු ඇඟවීම් ඇසීම, අවදානම නිරීක්ෂණය කිරීම සහ අවශ්‍ය විට ආරක්ෂිත ස්ථානයකට ඉවත් වීම නිවස ශක්තිමත් කළ පසුවත් අවශ්‍යය. රෝහල්, පොලිස් ස්ථාන, සන්නිවේදන මධ්‍යස්ථාන වැනි ආපදාවෙන් පසුවත් ක්‍රියාත්මක විය යුතු ගොඩනැගිලි සඳහා මෙය සැලසුම් අත්පොතක් නොවේ.

දුප්පත්කම, අවදානම පිළිබඳ දැනුම අඩුවීම, කලාතුරකින් වූ ආපදා අමතක වීම, අනුමැති ක්‍රියාවලිය මඟහැරීම, වෘත්තීය උපදෙස් නොලැබීම සහ මිල වැඩි නිසා සිමෙන්ති/වානේ අඩු කිරීම නිවාස දුර්වල වීමට හේතු විය හැක. සරල සම්බන්ධකයක් හෝ නිවැරදි ඉදිකිරීම් අනුපිළිවෙළක් පවා ආරක්ෂාව වැඩි කළ හැකි බැවින් ගුණාත්මකභාවය අඩු කර ඉතිරි කිරීම හොඳ විසඳුමක් නොවේ.

එකවර අනතුරු කිහිපයක් සිදු විය හැක: සුළි සුළඟ සමඟ වැසි සහ ගංවතුරත්, අධික වැසි හෝ භූකම්පනයක් සමඟ නායයෑමත් ඇති විය හැක. ඉඩමේ දුර්වල පස, තෙතමනයට ඉදිමෙන පස හෝ අසමාන පස් තට්ටු ස්වාභාවික ආපදාවක් නැතිවත් නිවසට හානි කළ හැක. අත්පොතේ අනතුරු ලකුණු, කළ යුතු/නොකළ යුතු දේ සහ හරස් යොමු මේවා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ.

බෑවුමක පස් හෝ ගල් ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා පහළට හෝ පිටතට ගමන් කිරීම නායයෑමකි. ගල් වැටීම, පෙරළීම, ලිස්සායෑම, මඩ/පස් ගලායෑම සහ සෙමින් බිම චලනය වීම වැනි ආකාර ඇත. චලනය ඉතා සෙමින් හෝ තත්පර කිහිපයකින් සිදුවිය හැක. ස්වාභාවික බෑවුම් පමණක් නොව කපා ඇති පස් කණ්ඩි සහ පුරවා ඇති බැමිත් අස්ථාවර විය හැක.

බෑවුමේ තද බව, පස්/ගල් වර්ග, තට්ටු පිහිටීම, දිරාපත් වීම, ගල් පැලීම් සහ භූගත දුර්වලතා බලපායි. දිගු/තද වැසි පස බර කර ශක්තිය අඩු කරයි. භූගත ජල මට්ටම ඉහළ යෑම, කණ්ඩිය පාමුල සේදීම, ගංගා/ජලාශ ජලය වේගයෙන් පහළ යෑම සහ කම්පනත් චලනය ආරම්භ කළ හැක.

නොසැලසුම් කළ කැපීම්, පස් පිරවීම්, ගල් කැඩීම, පිපිරවීම්, වනාන්තර ඉවත් කිරීම, ගිනි තැබීම, වැරදි වගා ක්‍රම සහ බෑවුමට ජලය යැවීම අවදානම වැඩි කරයි. නිවස පිහිටි කුඩා කොටස පමණක් නොව ඉහළ සහ පහළ ප්‍රදේශයත් බලන්න.

සෙමින් චලනය වීමෙන් අත්තිවාරම/බිත්ති පැලීම, ගිලා බැසීම සහ ඇලවීම ඇති වේ. වේගවත් පස් හා ගල් නිවසේ වහල/බිත්ති බිඳ දමා වළලා දැමිය හැක. PDF 24හි මීරියබැද්ද 2014 සිද්ධියේ ඡායාරූපය සහ PDF 25හි Map 1 මේ අවදානමේ පසුබිම පෙන්වයි; පැරණි සිතියමක් ඔබගේ ඉඩමට ආරක්ෂක සහතිකයක් නොවේ.

සාමාන්‍යයෙන් වියළි ඉඩමක් ජලයෙන් යටවීම ගංවතුරයි. දිගු වැසි නිසා ගංගා පිටාර යෑම, ඉහළ ප්‍රදේශයේ තද වැසි නිසා හදිසි ගංවතුර, වෙරළේ කුණාටු ජල රළ සහ ජල බැසයෑම අඩු තැන්වල ජලය රැඳීම එකිනෙකට වෙනස් තත්ත්වයන්ය. සුනාමි රළෙන්ද හදිසි ජල ගැලීමක් සිදුවේ.

වනාන්තර ඉවත් කිරීමෙන් ගලායන ජලය වැඩි විය හැක. තෙත්බිම් පිරවීමෙන් ජලය රැඳෙන ඉඩ අඩු වේ. මාර්ග, ගොඩනැගිලි සහ අනවසර පිරවීම් ස්වාභාවික ජල මාර්ග පටු කිරීමෙන් පෙර නොවූ ප්‍රදේශත් යටවිය හැක. පැරණි ජල සලකුණට වඩා ඉහළ ගංවතුරක් අනාගතයේ නොඑන බව කිව නොහැක.

ජලය බිත්ති තල්ලු කරයි; ගලායන ජලය සැහැල්ලු ගොඩනැගිලි ඇදගෙන යා හැක; බිම යට පීඩනය slab එක ඉහළට තල්ලු කළ හැක. අත්තිවාරම යට පස සේදී යෑම, තෙත් පසෙහි දරණ ශක්තිය අඩුවීම සහ ගිලා බැසීමෙන් බිත්ති/බිම් කඩා වැටිය හැක. අඩු ගුණාත්මක ගඩොල් සහ බැඳීම් ඉක්මනින් දුර්වල වේ.

මුහුදු ජලය ද්‍රව්‍ය දිරාපත් කරයි. පාවෙන ගස්, ටැංකි, වැටවල් සහ සුන්බුන් පහර දීමෙන් හානි වැඩි වේ. මාර්ග, විදුලිය සහ සන්නිවේදනය බිඳවැටීම, ප්‍රදේශ හුදකලා වීම, ළිං/නල ජලය අපවිත්‍ර වීම සහ ගිලීමෙන් ජීවිත හානි ද මෙහි ප්‍රධාන ප්‍රතිඵල වේ.

සුළං වේගය හා දිශාව නිතර වෙනස් වේ. සුළි සුළං විශාල ප්‍රදේශයක් බලපාන අතර ටෝනේඩෝ කුඩා ප්‍රදේශයක කෙටි කාලයක අතිශය වේගවත් විය හැක. ශ්‍රී ලංකාවේ මෝසම් සහ බෙංගාල බොක්කේ කාලගුණ වෙනස්කම් අදාළය. 2015 අත්පොත නැගෙනහිර/ඊසාන වෙරළ ප්‍රදේශ සඳහා 50 m/s පමණ සුළං ගැන සඳහන් කරයි; මෙය ඔබගේ නිවසට සෘජු සැලසුම් අගයක් නොවේ.

වහල ඉහළින් තිබීම, සැහැල්ලු වීම, තියුණු කොන්, දිගු අගු සහ දුර්වල බැඳීම් නිසා උස්සා ගැලවීමේ අවදානම වැඩිය. බිත්ති තල්ලුවට/කම්පනයට ලක් විය හැක. වැටෙන ගස්, පියාසර කරන ද්‍රව්‍ය, විදුලි රැහැන් හානි සහ සුළඟ සමඟ එන වැසි නිසා ගංවතුර/නායයෑම් ද ඇති විය හැක. Map 2 පැරණි කුණාටු ගමන් පෙන්වන පසුබිම් සිතියමකි.

භූකම්පනයක් යනු පොළොවේ හදිසි චලනය නිසා ඇතිවන කම්පනයි. තැටි සීමාවල හෝ තැටියක් ඇතුළත සිදුවිය හැක. ශ්‍රී ලංකාව තැටි සීමාවකට දුරින් තිබුණත් අවදානම ශූන්‍ය නොවන බව අත්පොත පැහැදිලි කරයි. එහි පැරණි වාර්තා 3.0–6.0 පරාසයේ කම්පන ගැන සඳහන් කරයි. Map 3 සහ Map 4 භූ තැටි හා කම්පන පසුබිමයි.

පොළොව සෙලවීමෙන් නිවසේ කොටස්වලට සාමාන්‍ය බරට අමතර බල පැටවේ. බිම් පැලීම්, පස ද්‍රවයක් මෙන් හැසිරීම, ගිලා බැසීම, නායයෑම, සුනාමි හෝ ගින්න වැනි ද්විතීයික හානිත් ඇති විය හැක. වහල, බිත්ති, කණු සහ අත්තිවාරම එකිනෙකට නිසි ලෙස බැඳී නැති සාමාන්‍ය ගඩොල්/ගල් නිවාස විශේෂයෙන් දුර්වලය.

සුනාමිය විශාල ජල පරිමාවක් හදිසියේ විස්ථාපනය වීමෙන් ඇතිවන දිගු රළ මාලාවකි. එය සාමාන්‍ය වඩදිය රළක් නොවේ. මුහුද යට භූකම්පන ප්‍රධාන හේතුවක් වුවත් මුහුදු යට නායයෑම්, ගිනිකඳු සහ විශාල බිම් කොටස් ජලයට වැටීම වැනි හේතුත් ඇත. දුර මුහුදක ආරම්භ වී පැමිණෙන සහ අසලින් ආරම්භ වන සුනාමි වර්ග දෙකම තිබේ.

රළ ඇතිවූ පසු මිනුම් හා ආකෘති මඟින් පැමිණීම පිළිබඳ අනතුරු ඇඟවීම් ලබා දිය හැකි බැවින් ඒවා අනුගමනය කිරීම වැදගත්ය. 2004 සිද්ධියෙන් නිවාස පමණක් නොව පාසල්, රෝහල්, දුම්රිය, සන්නිවේදන සහ ජනජීවිතයටත් දැඩි හානි වූ බව අත්පොත විස්තර කරයි. අපවිත්‍ර ජලය, සුන්බුන් සහ නිවස/පවුල අහිමිවීමේ මානසික බලපෑම් දිගු කාලයක් පවතියි.

උස ජල කඳ සහ වේගවත් රළේ මුල් පහර නිසා සාමාන්‍ය ගංගා ගංවතුරට වඩා විශාල බලයක් නිවසට එල්ල වේ. රළට මුහුණලා ඇති බිත්ති බිඳවැටීමෙන් වහලත් කඩා වැටිය හැක. ජලය ගොඩනැගිල්ල ඇදීම, පෙරළීම, උස්සීම සහ අත්තිවාරම යට පස සේදීම සිදු කරයි. පසේ ජල පීඩනය ඉහළ යෑමෙන් දරණ ශක්තියත් අඩු විය හැක.

බිත්ති/වහල/අත්තිවාරම් අතර දුර්වල සම්බන්ධතා සහ නිසි විවෘතකම් නොමැතිවීම හානිය වැඩි කරයි. පහළ මහල්, විදුලි/සන්නිවේදන උපකරණ සහ ගෘහ භාණ්ඩ ජලයෙන් හානි වේ. Map 5 ගාල්ල ප්‍රදේශයට අදාළ අධ්‍යයනයක සිතියමකි; එය රටපුරා එකම මට්ටමක් හෝ වත්මන් ඉඩම් අනුමැතියක් නොවේ.

මෘදු මැටි, පීට් සහ ලිහිල් වැලි/රොන්මඩ තුළ හිස් ඉඩ හා ජලය වැඩිය. බර දැමූ විට ජලය පිටවී පස් අංශු සකස් වීමෙන් බිම බැසිය හැක. මෘදු මැටිවල මෙය මාස හෝ වසර ගණනක් සිදු වේ. පහත්බිම්, කුඹුරු, වගුරු, කලපු සහ ගංගා අසල දුර්වල තට්ටු මීටර් 10–20කට වඩා ගැඹුරටත් තිබිය හැක. මතුපිට පිරවීමක් තිබීමෙන් පහළ පස හොඳ බව තහවුරු නොවේ.

නිවසේ පැති දෙක එක ලෙස නොබැසීමෙන් විශාල පැලීම්, ඇලවීම, දොර/ජනෙල් හිරවීම සහ නල කැඩීම ඇති වේ. අත්තිවාරම අසාර්ථක වුවහොත් නිවස පෙරළීම හෝ කඩා වැටීම ද සිදුවිය හැක. පස වැඩි දියුණු කිරීම හෝ වෙනස් අත්තිවාරමක් අවශ්‍යද යන්න පස් පරීක්ෂාවෙන් තීරණය කළ යුතුය.

ඉදිමෙන මැටි පස තෙත් වූ විට විශාල වී, වියළි විට හැකිළෙයි. වියළි පසේ පැලීම් සහ තෙත් වූ විට අධික ඇලෙන බව ලකුණු විය හැක. අනුරාධපුර, බුත්තල, දඹුල්ල, කතරගම, මහියංගනය, මිහින්තලේ, මුරුන්කන්, පුත්තලම, හම්බන්තොට සහ උඩවලව වැනි ස්ථාන අත්පොතේ සඳහන් නමුත් ඒවාට පමණක් සීමා නොවේ. එක පැත්තක් තෙත් සහ අනෙක් පැත්ත වියළි වීමෙන් අසමාන උස්වීම්/බැසීම් ඇති වේ.

පඩිපෙළ ආකාරයේ බිත්ති පැලීම්, කවුළු යට/දොර ඉහළ පැලීම්, බිත්ති ඇලවීම, කොන් වෙන්වීම, බිම සහ නිවස වටා apron එක පැලීම හඳුනාගත හැකි ලකුණුය. බිම ගිලා බැසීම වෙනම හේතුවක් ලෙස පතල්/කැණීම් කුහර, දියවෙන ගල්, භූගත ජලය දිගුකාලීනව ඉවත් කිරීම සහ පැරණි පිරවුම් දිරාපත් වීම නිසාත් සිදුවේ. එය සෙමින් හෝ හදිසියේ සිදුවිය හැක. Map 6, Map 7 සහ Image 1a/1b මේ කරුණු පැහැදිලි කරයි.

හොඳ සාම්ප්‍රදායික ඉදිකිරීම්වල අත්දැකීම් සහ නිවැරදි කාර්මික දැනුම වටිනාය. එහෙත් සාමාන්‍ය දවසක හොඳින් සිටින ගඩොල් නිවසක් දැඩි ආපදාවකටත් ඔරොත්තු දෙන බව එයින් පමණක් තහවුරු නොවේ. අත්පොතේ පොදු යෝජනාව සුදුසු අත්තිවාරම් මත reinforced concrete කණු/බීම් රාමුවක් සහ ඒ අතර බිත්ති ඇති නිවසකි.

බර ගමන් කරන ප්‍රධාන මාර්ගය වහල/මහල් → බීම්/කණු හෝ දරණ බිත්ති → අත්තිවාරම → පස යන්නයි. කණු අවම වශයෙන් කොන්වල සහ අවශ්‍ය අනෙක් තැන්වල තිබිය යුතුය. අත්තිවාරම් අතර plinth/tie beams, අදාළ උසවල තිරස් බැඳීම්, ඉහළ මහලේ slab සහ වහල නිසි ලෙස සම්බන්ධ විය යුතුය.

Fig. B-1 දුර්වල නිවසක ගැඹුර අඩු අත්තිවාරම්, ගංවතුරට පහළ බිම, සම්බන්ධ නොවූ බිත්ති, ආධාර නොමැති gable, lintel/sill නොමැති විවෘතකම්, අඩු ගුණාත්මක ද්‍රව්‍ය, දුර්වල වහල/දොර/ජනෙල් බැඳීම්, බිමට කරන අහිතකර වෙනස්කම් සහ අසල්වැසි ව්‍යුහයට ඇතිවන හානි පෙන්වයි.

Fig. B-2 එයට ප්‍රතිවිරුද්ධ හොඳ ලක්ෂණ දහය පෙන්වයි: සුදුසු ගැඹුරු අත්තිවාරම සහ උස් බිම, කණු රාමුව, බිත්ති රාමු, lintel/sill, හොඳ ද්‍රව්‍ය, සවිමත් දොර/ජනෙල්, නිසි වහල රාමුව/ආවරණ සම්බන්ධතා, බැඳුණු gable සහ ආරක්ෂිත කණ්ඩි. සරල සමමිතික හැඩ සහ දිග:පළල උපරිම 3:1 අනුපාතය අත්පොතේ නිර්දේශයයි.

නීත්‍යනුකූල අයිතිය පමණක් ප්‍රමාණවත් නැත. එම ඉඩමේ නිවාස ඉදිකිරීමට ඉඩ තිබේද, මාර්ග ප්‍රවේශය සහ වෙන්කළ රක්ෂිත මොනවාද යන්න බලන්න. ඉඩමේ උස, බෑවුම, උස්පහත් බව, ජලය බැසයෑම සහ යට පස් තත්ත්වය නිවසේ ආරක්ෂාවටත් වියදමටත් බලපායි.

ගංගා/වැව්/ඇළට සාපේක්ෂ උස ගංවතුර ගැන ඉඟියකි. 20%ට වැඩි බෑවුමක් හෝ 11°ට වැඩි කෝණයක් ඇති ඉඩමක විශේෂ සැලකිල්ල අවශ්‍ය බව අත්පොත පවසයි. අනුමැතිය ගත් පසු නරක පස හමුවී නිවසේ තැන වෙනස් කිරීමට සිදුවීම ප්‍රමාද හා වියදම් ඇති කරන නිසා යට පස මුලින්ම හඳුනාගන්න.

ඉඩම සහ අවට ඇවිදින්න; පැරණි පදිංචිකරුවන්ගෙන් ගංවතුර/නායයෑම් ඉතිහාසය අසන්න; සිතියම්, ඡායාරූප සහ අදාළ ආයතන තොරතුරු බලන්න. අවට නිවාසවල පැලීම්, ගිලා බැසීම් සහ ඇලවීම් අධ්‍යයනය කරන්න. කඳුකර ප්‍රවේශ මාර්ග කැපීමෙන් ඇතිවන අවදානම, දුරකථන සම්බන්ධතාව සහ ආපදාවක ඉවත්වන මාර්ගත් සලකා බලන්න.

ජල මාර්ග, තෙත්බිම් සහ වෙරළ අසල රක්ෂිත සීමා සහ පිරවීම් සීමා තහවුරු කරන්න. ඉඩම තමන්ට අයිති නිසා ස්වාභාවික ජල මාර්ගයක් අවහිර කළ හැකි බව නොසිතන්න. කිසියම් විශේෂ අවදානමක් තිබේ නම් අදාළ C කොටසත් කියවන්න.

2015 අත්පොත DMC, UNDP, NBRO, කාලගුණ, වාරිමාර්ග, වෙරළ සංරක්ෂණ ආයතන සහ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය සම්බන්ධව සකස් කළ අවදානම් පැතිකඩ ගැන විස්තර කරයි. වෙරළ ඛාදනය, නියඟය, ගංවතුර, නායයෑම්, අකුණු, මුහුදු මට්ටම ඉහළ යෑම, කුණාටු ජල රළ, සුළි සුළං සහ සුනාමි එහි අවදානම් නවයයි.

Map 8.1 මහනුවර දිස්ත්‍රික්කය සහ Map 8.2 ගම්පොළ සඳහා නියැදි නායයෑම් සිතියම්ය. 1:50,000 පරිමාණයේ දිස්ත්‍රික් සිතියම් සහ ඇතැම් ප්‍රදේශ සඳහා 1:10,000 සිතියම් ගැන අත්පොත සඳහන් කරයි. Map 9 අත්තනගලු ඔය ගංවතුර නියැදියකි. මෙවැනි කුඩා පරිමාණයේ සිතියමක ඔබගේ ඉඩම හරිතව පෙනීම ඉදිකිරීම් අනුමැතියක් නොවේ; නොපෙන්වන ප්‍රදේශයක් අවදානම් රහිත බවත් එයින් කියවෙන්නේ නැත.

Table B-1 අනුමැතියේ අරමුණ, ලබාගත යුතු අදියර, ආයතනය සහ එවකට අදාළ නීති යන තීරු හතරෙන් කියවන්න. නායයෑම් තක්සේරුව, UDA/පළාත් පාලන සැලසුම් අනුමැතිය, ඉඩම් සංවර්ධන මූලික අවසර, කුඹුරු/තෙත්බිම් පිරවීම, වෙරළ කලාප සංවර්ධනය, ගොඩනැගිලි බලපත්‍රය සහ පදිංචියට පෙර අනුකූලතා සහතිකය එහි ඇතුළත්ය.

වගුව 2015 මූලාශ්‍රයේ තිබෙන ආකාරයෙන්ම පහත ඇත. ආයතන නාම, පනත්, ගැසට්, පරිමාණ හෝ අවශ්‍යතා අදත් එලෙසම ඇතැයි නොසිතන්න. වත්මන් ඉඩමට අදාළ අවසර පළාත් පාලන ආයතනය හා අදාළ තාක්ෂණික ආයතනයෙන් තහවුරු කරන්න. සැලසුමේ ඉඩම් ප්‍රමාණය, ප්‍රවේශය, බිම් ප්‍රමාණය, මහල් ගණන, උස, කාමර සහ අනෙකුත් අනිවාර්ය අංගත් අනුමත නියමයන්ට ගැළපිය යුතුය.

හතරැස් හෝ සෘජුකෝණාස්‍රාකාර සරල සමමිතික හැඩ නිර්මාණයට පහසු, සාමාන්‍යයෙන් වියදම අඩු සහ බල පැටවීම් යටතේ වඩා හොඳ හැසිරීමක් ලබා දිය හැක. අක්‍රමවත් නෙරීම්, ගැඹුරු කුහර සහ හැඩ වෙනස්වීම් හැකි තරම් අඩු කරන්න. දිග පළලේ තුන් ගුණය නොඉක්මවීම අත්පොතේ යෝජනාවයි; Fig. B-3/B-4/B-5 බලන්න.

කාමර සැලැස්ම සරල ව්‍යුහ පද්ධතියකට ගැළපෙන්න සකසන්න. තද සුළඟකදී රැකවරණය සඳහා නිවස ඇතුළත කුඩා කාමරයක් විශේෂයෙන් ශක්තිමත් කළ හැකිද බලන්න. විවිධ බිම් උසවල කොටස් තිබේ නම් අසමාන චලනය ඉවසීමට සුදුසු construction/expansion joints ඉංජිනේරුවා තීරණය කළ යුතුය.

සාමාන්‍යයෙන් තීරණාත්මක සුළං දිශාවට කෙටි පැත්තත්, කඳු බෑවුමක සමෝච්ච රේඛාවලට සමාන්තරව දිගු පැත්තත් තැබීම නිර්දේශ කරයි. එකම ඉඩමේ අවදානම් කිහිපයක් තිබේ නම් වඩා වැදගත් ආරක්ෂක තත්ත්වය අනුව දිශාව තීරණය කරන්න.

අත්තිවාරම්, කණු, බීම්, බිත්ති, බිම් හා වහල රාමු බර දරන කොටස්ය. ආවරණ, සිවිලිම්, බිම් නිමාවන් සහ දොර/ජනෙල් වැනි කොටස්වල වගකීම් වෙනස්ය. ද්‍රව්‍යයක් හොඳද යන්න පෙනුමෙන් පමණක් නොව එය යොදන කොටසේ අවශ්‍ය ශක්තිය, කල්පැවැත්ම, ජලය/උෂ්ණත්වය/කම්පනවලට ඔරොත්තු දීම අනුව තීරණය කරන්න.

අත්පොත OPC සඳහා SLS 107, blended hydraulic cement සඳහා SLS 1247 සහ Portland limestone cement සඳහා SLS 1253:2008 සඳහන් කරයි. මේවා මූලාශ්‍රයේ සඳහන් ප්‍රමිති යොමුය; මිලදී ගැනීමේදී වත්මන් අනුමත ප්‍රමිතිය සහ ඉංජිනේරු specification බලන්න. අනුමැතියක් නැති ආදේශක ද්‍රව්‍ය/ක්‍රම යොදා නිවසේ ගුණාත්මකභාවය අඩු නොකරන්න.

කොන්ක්‍රීට් සඳහා 5 mm පෙරනයේ රැඳෙන කොටස coarse aggregate ලෙසත් එය හරහා යන කොටස fine aggregate ලෙසත් අත්පොත වෙන් කරයි. තලාගත් ගල් සහ ගංගා වැලි නිර්දේශ කරයි; crusher fines ඉංජිනේරු අනුමැතිය මතය. කෙළින්ම මුහුදෙන් ගත් වැලි ව්‍යුහාත්මක වැඩට නිර්දේශ නොකරයි. අනුමත සැපයුම්කරුවකුගෙන් ගන්නා offshore sand සඳහා chloride ion ප්‍රමාණය 0.02%ට අඩු බව එහි සඳහන්ය.

ගල්/වැලි දෘඩ, පිරිසිදු සහ කල්පවතින විය යුතුය. ලුණු, මැටි, දූවිලි, කාබනික ද්‍රව්‍ය, දිරාගිය/මෘදු කොටස් සහ ඉතා දිගු/තට්ටු ගල් මිශ්‍රවීම වැළැක්විය යුතුය. මිල අඩුවීම පමණක් ගුණාත්මකභාවයට ආදේශයක් නොවේ.

බිත්තියක ශක්තිය ගඩොලේ ශක්තියෙන් පමණක් තීරණය නොවේ. බදාමය, පෘෂ්ඨයේ අල්ලාගැනීම, ඒකාකාර හැඩය/ප්‍රමාණය සහ බැඳීමත් වැදගත්ය. Wire-cut ගඩොල් ඒකාකාර නිසා සිහින් බදාම සන්ධි යොදාගත හැකි නමුත් ඉතා මෘදු පෘෂ්ඨවල බදාම අල්ලාගැනීම සහ ජල උරාගැනීම සැලකිල්ලෙන් බලන්න.

සාමාන්‍ය පිළිස්සූ මැටි ගඩොල් සඳහා 220 × 105 × 65 mm ප්‍රමාණය සහ එක් මහලකට අවම 2.8 MPa, දෙමහල් සඳහා 4.8 MPa සම්පීඩන ශක්තිය අත්පොත සඳහන් කරයි. Cement-stabilized earth blocks යොදන්නේ අදාළ ප්‍රමිති උපදෙස් අනුවය. පිළිගත් පරීක්ෂාවක්/ප්‍රමිතියක් සහ ඉංජිනේරු පිළිගැනීමක් නැති නිෂ්පාදන නොගන්න.

Table B-2හි solid සහ hollow/cellular බ්ලොක් වර්ග දෙකටම මුල් වගුවේ 400 × 100 × 200 mm දක්වා ඇත. හිස් බ්ලොක් පිටත කවචයේ අවම ඝනකම: බ්ලොක් පළල <150 mm නම් 25 mm; 150–200 mm නම් 30 mm; >200 mm නම් 35 mm. අත්පොතේ cement:sand/fine aggregate 1:8 සහ w/c 0.9 ද, cement:sand:6–8 mm chipped aggregate 1:7:10 ද සඳහන්ය. මේ මිශ්‍රණ යෙදීමේ ගැළපීම තාක්ෂණිකව තහවුරු කළ යුතුය.

බ්ලොක් බිත්තිවල එක් මහලකට 1.2 MPa සහ දෙමහල් solid blocks සඳහා 2.5 MPa අවම ශක්ති අත්පොතේ ඇත. බ්ලොක් නිසි තෙත් තත්ත්වයක සුවවී හැකිළීම සිදුවීමට ඉඩදී නිෂ්පාදනයෙන් මාස 1–2කට පසු භාවිතය කියා ඇත. කළුගල් වැඩ සඳහා දෘඩ gneiss/granite වැනි ගල් යෝග්‍යය; random rubble කිසිම දිශාවකින් 150 mmට අඩු නොවිය යුතු බව එහි සඳහන්ය. කුහර, පැලීම්, මෘදු නාරටි, මයිකා හෝ කාබනික අපද්‍රව්‍ය සහිත ගල් ප්‍රතික්ෂේප කරන්න. Fig. B-6හි හැඩ බලන්න.

බදාමයට සිමෙන්ති, හුණු සහ වැලි විවිධ අනුපාතවලින් යොදාගනී. ඉහළ ශක්ති ඒකක, ඉක්මන් ශක්තිය හෝ තෙත් අත්තිවාරම් තත්ත්ව සඳහා සිමෙන්ති බදාම ප්‍රයෝජනවත්ය. හුණු එක්වූ බදාම වැඩ කිරීමට පහසු, ජලය රඳවාගන්නා සහ පැලීම් අඩු කරන ගුණ ඇති බව අත්පොත පැහැදිලි කරයි. බදාමය ගඩොලට වඩා අනවශ්‍ය ලෙස ශක්තිමත් කිරීම අවශ්‍ය නොවේ.

මුල් වගුව පරිමාව අනුව අනුපාත දක්වයි. Mix 1 retaining walls: cement:lime:sand = 1:(0 සිට ¼):3. Mix 2 parapets: 1:½:(4 සිට 4½), හෝ cement:sand = 1:(2½ සිට 3½). Mix 3 DPC පහළ බිත්ති: 1:1:(5 සිට 6), හෝ 1:(4 සිට 5).

Mix 4 DPC ඉහළ බිත්ති: 1:2:(8 සිට 9), හෝ cement:sand = 1:(5½ සිට 6½). Mix 5 ඇතුළත බිත්ති: 1:3:(10 සිට 12), හෝ 1:(6½ සිට 7). කපරාරුව සඳහා cement:sand = 1:5 සඳහන් කරයි. වගුවේ හිස්/ඉර ඇති කොටසක් තමන් කැමති අගයකින් පුරවන්න එපා.

තෝරන මිශ්‍රණය අදාළ බිත්ති වර්ගය, ඒකක සහ තෙතමනයට ගැළපිය යුතුය. පහත මුල් වගුවේ ශීර්ෂ, අගයන් සහ source footnote එලෙසම තබා ඇත.

Concrete cover යනු වානේ සහ කොන්ක්‍රීට් පිටත මුහුණ අතර ආරක්ෂිත කොන්ක්‍රීට් ඝනකමයි. එය මලකඩ හා ගින්නෙන් වානේ ආරක්ෂා කිරීමට උපකාරී වේ. ප්‍රධාන bar එකේ විෂ්කම්භයට හෝ bundle එකට සමාන තනි bar ප්‍රමාණයට වඩා අඩු cover නොතැබිය යුතු බව අත්පොත කියයි.

අභ්‍යන්තර වැඩ සඳහා අවම 25 MPa ශක්තිය සහ slabs/beams/columns සඳහා අවම 25 mm cover එහි සඳහන්ය. 1:2:4 මිශ්‍රණය ගැන අත්පොතේ සටහනක් තිබුණත් මිශ්‍රණ අනුපාතය පමණින් ස්ථිර ශක්තියක් සහතික නොවේ; අනුමත mix design, ජල පාලනය, නිසි වැඩ සහ පරීක්ෂණ අවශ්‍යය.

Table B-4 Mild/Indoor, Moderate/Outdoor, Severe/Driving rain, Very severe/Sea spray සහ Extreme/Abrasive ලෙස තත්ත්ව වෙන් කරයි. ඒ අනුව cover, උපරිම free water/cement ratio, අවම cement content සහ concrete grade එකට කියවන්න. තීරු අනුව w/c 0.65, 0.60, 0.55, 0.50, 0.45 සහ grades 25, 30, 35, 40, 45 දක්වා ඇත. වරහන්වල cement අගයන්ට හේතුව මෙහි අනුමාන කර නොපුරවයි.

වානේ සඳහා ribbed/tor steel, yield strength 460 MPa සහ ultimate strength සම්බන්ධ ICTAD 2004 සඳහන මුල් පිටුවේ ඇත. “ultimate strength ... greater than 10% of yield strength” යන වාක්‍යය අපැහැදිලි බැවින් එය නව specification එකක් බවට පරිවර්තනය නොකර, වත්මන් අනුමත වානේ grade සහ පරීක්ෂණ තහවුරු කරන්න. Table B-4 සහ සාමාන්‍ය cover උපදෙස් අතර වෙනසක් දක්නට ලැබේ නම් ඉංජිනේරු තීරණය ගන්න.

අත්තිවාරම නිවසේ බර, තම බර, භාවිත බර සහ බාහිර බල පසට ආරක්ෂිතව බෙදා දෙයි. අධික ගිලා බැසීම වැළැක්වීම, ප්‍රමාණවත් ශක්තිය/දෘඪතාව, කල්පැවැත්ම සහ අසල්වැසි ව්‍යුහවලට හානි නොකිරීම එහි කාර්යයන්ය. බිම් slab එක බර කෙළින්ම පසට දෙන එකක්ද, බීම්/කණු මත දරණ suspended slab එකක්ද යන්නත් වෙනස්ය.

Bearing pressure යනු අත්තිවාරමෙන් පස මත ඇතිවන පීඩනයයි. Allowable bearing capacity යනු ආරක්ෂක සාධකය යෙදීමෙන් පසු පසට දරාගත හැකි අනුමත පීඩනයයි. අත්පොතේ සම්බන්ධය: Bearing pressure < Allowable bearing capacity; Allowable capacity = Ultimate capacity ÷ Safety factor. පස් වර්ගය පමණක් නොව තට්ටු, ජලය, අත්තිවාරමේ හැඩය/ගැඹුර/ප්‍රමාණයත් බලපායි.

ගල සාමාන්‍යයෙන් ඉහළ ශක්තියක් දරන නමුත් පැලීම් හා දිරාපත් වීම පරීක්ෂා කරන්න; බෑවුම් ගලට dowels අවශ්‍ය විය හැක. බොරළු පස සාමාන්‍යයෙන් අඩුවෙන් සංකෝචනය වේ. ඝන වැලි හොඳින් දරන නමුත් ලිහිල් වැලි බර යෙදූ විගස බැසිය හැක. වියළි තද රොන්මඩ පස ජලය ලැබුණු විට දුර්වල විය හැක. මැටි බර යට සෙමින් දිගුකාලීනව බැසිය හැකි අතර සමහර මැටි ඉදිමෙයි. පීට්/කාබනික පසට සුදුසු ground improvement නැතිව අත්තිවාරම් නොතබන්න.

Image B-1 සිට B-6 දක්වා පස්/ගල් වර්ග හඳුනාගැනීමේ දෘශ්‍ය ආධාර පමණි. ඡායාරූපයක් සමඟ පාට ගැළපීමෙන් ඔබගේ පසේ දරණ ශක්තිය තීරණය කළ නොහැක. අවශ්‍ය field/laboratory පරීක්ෂණ සහ භූතාක්ෂණික උපදෙස් ගන්න.

Pad footing එක තනි කණුවක වැනි එක් ස්ථානයක බර පළල් කොන්ක්‍රීට් පාදයක් මඟින් පසට බෙදයි. Strip footing එක බිත්තියක් හෝ සමීප කණු පෙළක් යට දිගට දිවෙන පාදමකි. එහි පළල බර සහ පසේ ශක්තිය අනුව වෙනස් වේ. හොඳ පසක දෙමහල් සඳහා 500 mm strip එකක් ප්‍රමාණවත් විය හැකි බව අත්පොතේ සාමාන්‍ය විස්තරයේ ඇතත් එය සෑම නිවසකටම නියමිත ප්‍රමාණයක් නොවේ.

Raft foundation එක දුර්වල පසක හෝ සමීප බරවලදී විශාල බිම් ප්‍රමාණයකට බර බෙදන reinforced concrete තහඩුවකි. එය බීම්/ribs සමඟ දෘඪ කර අසමාන බැසීම් අඩු කළ හැක. Pile foundation එක මතුපිට දුර්වල තට්ටු හරහා ගැඹුරු ශක්තිමත් පස/ගලට බර යවන දිගු කොන්ක්‍රීට්, වානේ හෝ දැව කොටස් භාවිත කරයි.

Fig. B-7, B-8, B-9 සහ B-10 මේ වර්ග හතර පෙන්වයි. නිවසට සුදුසු එක තෝරාගන්නේ ලාභම පෙනෙන නිසා නොව පස් පරීක්ෂාව සහ ව්‍යුහ බර මතය.

පියවර 1: ඉඩම ස්වාභාවිකද, කපා/පුරවා තිබේද, බෑවුම්ද, වගුරක් අසලද, පැරණි ළිං/වළවල්/කැණීම් තිබේද සහ එකම ඉඩමේ පස වෙනස් වේද බලන්න. මෙවැනි සංකීර්ණතා තිබේ නම් භූතාක්ෂණික ඉංජිනේරුවකුගේ පරීක්ෂාව අවශ්‍යය.

පියවර 2: නිවසේ කණුවක්/බිත්තියක් අසල සුදුසු පරීක්ෂණ වළකින් පස් තට්ටු සහ ජල මට්ටම හඳුනාගන්න. අත්පොත අවම 1.0 m ගැඹුරක් සහ සුදුසු දරණ තට්ටුවක් දක්වා යෑම කියයි. තෝරාගත් පාදමට පහළ තවත් 1.0–1.5 m පමණ දුරටද සමාන හෝ වඩා ශක්තිමත් තට්ටු තිබේද තහවුරු කළ යුතුය. යකඩ දණ්ඩකින් බැලීම මුල් දළ නිරීක්ෂණයක් පමණි; නිසි පරීක්ෂණයට ආදේශයක් නොවේ. ජලය හමුවේ නම් මට්ටම ස්ථාවර වූ පසු නිරීක්ෂණය කරන්න.

පියවර 3: Table B-5 දළව උපකල්පනය කළ දරණ ශක්ති පෙන්වයි (kN/m²): ඝන බොරළු/වැලි-බොරළු 250–300; මධ්‍යම ඝන බොරළු 200–250; ලිහිල් බොරළු <150; compact sand >200; මධ්‍යම ඝන වැලි 100–200; ලිහිල් වැලි <100; ඉතා තද මැටි 150–250; තද මැටි 100–150; firm clay 75–100; soft clay 50. මේවා ඔබගේ ඉඩම පරීක්ෂා කර ලැබුණු අගයන් නොවේ.

අනාගතයේ ජල මට්ටම පාදමට ඉහළ යා හැකි non-cohesive පසක වගුවෙන් ගත් අගය අඩකින් අඩු කිරීම ගැන අත්පොත සඳහන් කරයි. පියවර 4: නිවසෙන් එන බර සහ අනුමත දරණ ශක්තිය අනුව footing ප්‍රමාණය තීරණය කර Table B-6 සහ Chart 1 සමඟ සසඳන්න. මේ තීරණය වෘත්තීය සැලසුමක කොටසකි.

කණු සඳහා හතරැස් pad footings සහ කණුව පාදමේ මැදට හැකි තරම් තැබීමෙන් අසමබර බර අඩු කිරීම අත්පොත යෝජනා කරයි. එහි අවම pad ප්‍රමාණය 750 × 750 mm සහ ඝනකම 150 mm ලෙස සඳහන්ය; අවශ්‍ය බරට ප්‍රමාණවත්ද යන්න වෙනම ගණනය කළ යුතුය. Fig. B-11හි කණුව, shaft, පස සහ footing සම්බන්ධය බලන්න.

මුළු බරට කණු බර, පාදමේ බර, shaft බර සහ ඉහළ පස් බර අදාළ වේ. අත්පොතේ සරල උදාහරණය 240 kN බරක් සහ 200 kN/m² දරණ ශක්තියක් සඳහා chart එකෙන් 1000–1200 mm අතර අගයක් ලබාගෙන 1200 × 1200 mm තෝරාගනී. එහි පසට යොදා ඇති නම සහ Table B-5 පරාස වෙනස් විය හැකි බැවින් මෙය ගණනය පෙන්වන උදාහරණයක් ලෙස පමණක් කියවන්න.

Table B-6හි බ්ලොක් බිත්තියට footing පළල = බිත්ති ඝනකමේ 2.5 ගුණය හෝ 600 mm යන දෙකෙන් වැඩි අගය; ඝනකම 300 mm; බිමට පහළ ගැඹුර 600 mm; plinth wall 300 mm. 225 mm ගඩොල් බිත්තියට අදාළ අගයන් 600 / 300 / 600 / 300 mm. 113 mm ගඩොල් බිත්තියට 450 / 300 / 450 / 250 mm.

Strip footing ප්‍රමාණය බිත්ති වර්ගය/ඝනකම, බර, පාදමේ ගැඹුර සහ පස මත රඳා පවතී. Fig. B-12 සහ මුල් Table B-6 බලන්න. PDF 153හි Chart 1හි තිරස් අක්ෂය kN/m², සිරස් අක්ෂය kN සහ වක්‍ර footing mm × mm ලෙස කියවන්න. වගුවේ 450 mm වැනි අගයන් සහ පොදු 600 mm ගැඹුර අතර වෙනස්කම් ව්‍යාපෘතියට අදාළව ඉංජිනේරුවා විසින් විසඳිය යුතුය.

වළ/කානුවෙන් ලිහිල් පස්, මුල්, ජලය සහ දුර්වල pockets ඉවත් කරන්න. දුර්වල තැන් සුදුසු කොන්ක්‍රීට්/දෘඩ ද්‍රව්‍යවලින් සකසා පතුල තද කර lean-concrete මට්ටම් තට්ටුවක් යොදන්න. සාමාන්‍ය අවම ගැඹුර අවසන් බිම් මට්ටමට පහළ 600 mm; ඛාදන/ජල ගලායෑමේ තර්ජනයක් නම් 1.0–1.2 m පමණ අවශ්‍ය විය හැකි බව අත්පොත කියයි. ගල මත අඩු ගැඹුරක තැබුවත් පැත්තට ලිස්සීම වැළැක්වීමට dowels අවශ්‍ය විය හැක.

කණු පාදමේ පතුල existing ground level ට අවම 600 mm පහළ; එක් එක් දිශාවට අවම 10 mm bars 6 බැගින් සහ Table B-4 cover ගැන මූලාශ්‍රයේ ඇත. Shaft අවම 200 × 200 mm හෝ කණුවට ගැළපෙන ප්‍රමාණය; reinforcement කණුවට ගැළපිය යුතුය. Footing සම්බන්ධ 300 mm anchorage/lap සහ කණුවට සම්බන්ධ 15 × bar diameter හෝ 300 mm යන වැඩි අගය එහි විස්තර කරයි. මෙවැනි lap/anchorage නිශ්චිත project drawing එකෙන් තහවුරු කරන්න.

Shaft stirrups සඳහා 150 mm c/c සඳහනේ “minimum spacing” යන වචනය ඇත; වැඩි පරතරයක් තමන් තෝරා නොගෙන structural drawing එකේ පරතරය භාවිත කරන්න. බිත්ති පාදම් rubble masonry හෝ concrete ලෙස දක්වා ඇත. Concrete wall footing සඳහා අවම පළල 600 mm, ඝනකම 150 mm, 1:3:6 mix සහ 38 mm aggregate සඳහන්ය.

පිටුවේ සාමාන්‍ය කොටස ඉතා උසස් ගඩොල් සඳහා කොන්දේසි සහිත සඳහනක් දක්වන නමුත් බිත්ති පාදම් කොටස ගඩොල් භාවිතයට අවසර නොදෙයි. එබැවින් ගඩොල් පාදම් තමන් තීරණය කර නොගන්න. නිසි DPC, වේයන්ට ප්‍රතිකාර සහ වළවල් තුළ ජලය රැඳීම වැළැක්වීමද මේ පිටුවේ අවශ්‍යතාය.

මෙය කණු සහ බිත්ති අත්තිවාරම් එකට බැඳ නිවසේ පහළ කොටස එක් පද්ධතියක් ලෙස ක්‍රියා කිරීමට උපකාරී වන බීම් එකයි. සම්පූර්ණ කොන්ක්‍රීට් අත්තිවාරමක් කණු සමඟ සම්බන්ධව බිත්ති දරන විශේෂ අවස්ථාවේ වෙනම plinth beam අවශ්‍ය නොවිය හැකි බව අත්පොත කියයි; එය සාමාන්‍යයෙන් tie beam ඉවත් කිරීමට අවසරයක් නොවේ.

අත්පොතේ අවම අගයන්: අවට අවසන් බිමට වඩා 450 mm ඉහළ; පළල අවම බිත්ති පළලට සමාන; ගැඹුර පළලට සමාන හෝ වැඩි; වටේම ඒකාකාර ගැඹුර. Reinforcement ලෙස 10 mm bars 4 සහ 6 mm stirrups @150 mm c/c දක්වා ඇත. Fig. B-13හි rubble foundation, බිත්තිය හා beam එක සම්බන්ධ වන ආකාරය බලන්න.

මෙම පටිය නිවසේ බර, බිත්ති පිහිටීම හා පසට ගැළපෙන ලෙස සැලසුම් කළ යුතුය. අත්පොතේ අගයන් ඔබගේ structural drawing එකට ආදේශ නොකරන්න.

Fig. B-14 අනුව කණු අවම වශයෙන් සෑම කොනකම සහ උපරිම 5 m c/c පරතරයකින් දක්වයි. අවම cross-section 200 × 200 mm; සිරස් 12 mm bars 4; අවම cover 25 mm සහ exposure අනුව වැඩි කිරීම; 6 mm stirrups @150 mm සහ 135° වසාගත් hooks යන අගයන් අත්පොතේ ඇත.

සිරස් bars lap එක 15 × bar diameter හෝ 300 mm යන වැඩි අගය ලෙස එහි දක්වා ඇත. Ground-floor columns වල splicing නොකිරීම සහ අනෙක් කණුවල මැද උසට splices තැබීම සඳහන්ය. මේ පැරණි detailing අගයන් ස්වයංක්‍රීයව ක්‍රියාත්මක නොකර වත්මන් structural design අනුව තහවුරු කරන්න. වහල wall plate සවි කිරීමට කණු ඉහළ casting අවස්ථාවේම GI rods සකස් කළ යුතු බවද සඳහන්ය.

වහල හා ඉහළ මහල් මට්ටමේ reinforced concrete beams සිරස් කොටස් එකට සම්බන්ධ කරයි. වහල perimeter beam සඳහා 200 × 200 mm, ඇතුළත beam අවම 200 mm ගැඹුර, 10 mm tor bars 4 සහ 6 mm stirrups @150 mm අත්පොතේ දක්වා ඇත. මෙය මහල් බර දරණ ඕනෑම beam span එකකට සූදානම් සැලසුමක් නොවේ.

Fig. B-15 සිට B-18 දක්වා L/T junctions, මැද කණුව හරහා beam bars දිගට යෑම සහ අවසන් කණුවේ 90° anchorage පෙන්වයි. Gable wall ඉහළ gable band එකක් සහ වහල beam වෙත සිරස්/අග සම්බන්ධතා තිබිය යුතුය (B-19). වානේ කපා වෙනම කොටස් තැබීමෙන් මේ අඛණ්ඩතාව නැති නොකරන්න.

අත්පොත exterior/load-bearing බිත්ති අවම 200 mm, අනෙක් බිත්ති අවම 100 mm, hollow block බිත්ති අවම 200 mm කියයි. 100 mm nominal බිත්තියකට solid blocks හෝ 115 mm පිළිස්සූ ගඩොල් දක්වයි. ආධාර රහිත බිත්ති උස 3 m නොඉක්මවිය යුතු බව සඳහන්ය. අදාළ ගඩොල්/බ්ලොක් specification හා Table B-3 බදාමය එකට බලන්න.

එක් බිත්තියක දොර/ජනෙල් පළල එකතුව එක් මහලකට බිත්ති දිගෙන් 50%ට අඩු සහ දෙමහලකට 42%ට අඩු ලෙස දක්වයි. විවෘතකමක අග සහ බිත්ති අග අතර එහි උසෙන් 25% හෝ 600 mm යන වැඩි දුර තබන්න. විවෘතකම් දෙකක් අතර කෙටි විවෘතකමේ උසෙන් 50% හෝ 600 mm යන වැඩි දුර; එක උඩ එක ඇති විවෘතකම් අතර 600 mm හෝ විශාල විවෘතකමේ පළලෙන් 50% යන වැඩි දුර අදාළය.

කුඩා සහ බිත්තියේ මැදට ආසන්න විවෘතකම් බලපෑම අඩු කරයි. ඒවායේ ඉහළ/පහළ මට්ටම් සමාන කළ විට lintel/sill beams යෙදීම පහසු වේ. Fig. B-20හි L, A+B+C, X, Y සහ h ලකුණු මුල් අර්ථයෙන්ම කියවන්න.

සෑම විවෘතකමකටම ඉහළ අවම 100 mm ගැඹුරු lintel සහ පහළ එයට ගැළපෙන sill beam එකක්, 10 mm bars 4 සහ 6 mm stirrups @150 mm ලෙස අත්පොත දක්වයි. Fig. B-21/B-22 බලන්න. විශාල span, වැඩි බර හෝ වෙනස් බිත්ති පද්ධතියක් සඳහා ඉංජිනේරු සැලසුම අත්‍යවශ්‍යය.

ගඩොල්/බ්ලොක් මත දූවිලි සහ වැලි නොතිබිය යුතුය. වියළි ගඩොල් බදාමයේ ජලය ඉක්මනින් උරාගත් විට බදාමය ශක්තිමත් වීමට පෙර වියළී කුඩු විය හැක. අත්පොත ගඩොල් පැය 6ක් පමණ වතුරේ තබා සම්පූර්ණයෙන් තෙත් කර, බැඳීමට පෙර පිටත පෘෂ්ඨය වියළෙන ලෙස පිටත තැබීම කියයි.

සිමෙන්ති බ්ලොක් ගඩොල් මෙන් පොඟවන්න අවශ්‍ය නැත. සේදූ/පොඟවූ බ්ලොක්වල ජලය බැස යෑමට ඉඩ දෙන්න. වියළි කාලගුණයේ බදාම ජලය උරාගැනීම වැළැක්වීමට ඉහළ/පැති සුළු තෙත් කිරීම ගැන සඳහන්ය. බිත්ති හා කොන් එකට උස්සා නිසි බැඳීමක් තබන්න.

Running bond යනු ඉහළ පේළියේ සිරස් සන්ධිය පහළ ගඩොලේ මැදට තැබීමයි (B-23). L/T junctions පේළියෙන් පේළිය මාරුවන ලෙස එකිනෙකට බැඳෙන්න සකසන්න (B-24/B-25). Concrete columns තුළ embed කළ masonry ties මඟින් බිත්ති කණුවට බැඳිය යුතුය.

ගඩොල් සම්පූර්ණ බදාම තට්ටුවක් මත තබා සුළු තද කිරීමෙන් අල්ලාගැනීම වැඩි කරන්න. සිරස් joints 10 mm ලෙස දක්වා ඇති අතර හිස් pockets නැතිව බදාම පුරවන්න. එක් කොටසක් අනෙක් වැඩ මට්ටමට වඩා 1 mට වැඩි උසකට ඉදිරියෙන් නොබඳින්න. පේළි ඝනකම සහ බිත්ති දෙපස සමාන්තර බව පවත්වාගන්න.

වහල corrugated sheets/උළු සහිත බෑවුම් වහලක් හෝ reinforced concrete flat slab එකක් විය හැක. බෑවුම වැසි බැසයෑමටත් සුළං උස්සන බල අඩු කිරීමටත් වැදගත්ය. පොදු කොටස උපරිම overhang 600 mm දක්වයි. Wall plate එක වහල beam එක මත සම්පූර්ණ දිගට, මැදට සහ හැකි තරම් flat ලෙස තබන්න; edge මත තැබුවොත් නිසි dowel anchorage අවශ්‍යය.

Wall plates කණු/බීම්වල casting කළ 16 mm GI rods වලින් බැඳීම, hook හැර අවම 250 mm embedment, හොඳින් මට්ටම් කළ මුහුණ සහ washer යට square steel plate අත්පොතේ ඇත. කණු අතර මැද span එකෙත් 16 mm GI rod එක පිටත පැත්තෙන් පැමිණ wall plate මතින් ඇතුළට hook වන සම්බන්ධයක් දක්වයි. Fig. B-28 බලන්න; embedment විස්තර approved drawing එකෙන් තහවුරු කරන්න.

ප්‍රතිකාර කළ hardwood සඳහා පොදු ප්‍රමාණ: wall plate 75 × 100 mm; rafter 50 × 100 mm; reeper/joist 50 × 50 mm; උළු සඳහා reeper 50 × 25 mm. අවශ්‍ය span සහ සුළං කලාපයට මේවා ප්‍රමාණවත්ද යන්න C කොටසේ වගු සහ structural design සමඟ බලන්න.

Reeper එක rafter එකටත් rafter එක wall plate එකටත් බැඳිය යුතුය. GI brackets, timber cleats හෝ straps යොදා තනි සම්බන්ධතාවයක දුර්වලතාවෙන් වහල ගැලවීම වැළැක්වීම අරමුණයි. B-26/B-27 රාමු සහ B-29 strap එක reeper මතින් ගෙන rafter දෙපසට ඇණ දෙක බැගින් සවි කිරීම පෙන්වයි.

පොදු corrugated-sheet උපදෙස්: බෑවුම >10°; reeper පරතරය උපරිම 1 m; පැති overlap අවම එක corrugation; අග overlap අවම 225 mm. දිශා දෙකේම 1.5 m හෝ අඩු පරතරයකින් සවි කිරීමත්, එක් sheet එකකට එක් purlin මත අවම 6 mm GI J-bolts 3ක්, 18-gauge diamond washers සහ rubber/bituminous sealing washers දක්වා ඇත.

Fig. B-30 bolt, washer, sealing washer සහ reeper එකට නිසි තද සම්බන්ධය පෙන්වයි. Bolt/reeper අතර 6 mmට වැඩි හිඩැසක් නොතැබීම සඳහන්ය. Sheet නිෂ්පාදකයාගේ උපදෙස් සහ සුළං කලාපයට අදාළ අමතර fastening අවශ්‍යතාත් බලන්න.

උළු වහල සඳහා බෑවුම >20°; gable අසල restraining mortar bands 1.2 m පරතරයෙන් සහ අනෙක් තැන්වල 1.5 m පරතරයෙන් දක්වයි. Band එකේ 10 mm deformed bar සහ rafter වෙත metal strap සම්බන්ධය B-31/B-32හි ඇත. වෙනම සැලසුමක් නැත්නම් reepers 50 × 25 mm සහ උළු නිෂ්පාදකයා අනුව spacing ලෙස සඳහන්ය.

මේවා B කොටසේ පොදු උපදෙස්ය. C කොටසේ තද සුළං සඳහා වහල බෑවුම්, දැව ප්‍රමාණ සහ සවි කිරීම් වෙනස් වන බැවින් අවදානම් ප්‍රදේශයක දෙකම සසඳන්න. පැරණි ලේඛනයේ asbestos cement යන ද්‍රව්‍යය සඳහන් වුවත් එය නව නිර්දේශයක් ලෙස මෙහි ප්‍රවර්ධනය නොකරයි; අනුමත ආරක්ෂිත roof product එක සහ නිෂ්පාදක උපදෙස් භාවිත කරන්න.

Gutters uPVC ලෙසත් brackets උපරිම 350 mm පරතරයෙන්ත් downpipes උපරිම 6 m පරතරයෙන්ත් අත්පොත දක්වයි. Pipes බිත්තියට/කණුවට නිසි brackets වලින් සවි කරන්න. Corrugated roof සඳහා 4 × 3 inch සහ උළු සඳහා 3½ inch diameter සඳහන ඇත. වෙනම area-based අවම අගයන් ලෙස 10 m² roof projection සඳහා 75 mm, 20 m² සඳහා 100 mm සහ 200 mm/hour වැසි තීව්‍රතාව සඳහන්ය; අවසන් ප්‍රමාණය වහල හා වර්ෂා සැලසුමෙන් තීරණය කරන්න.

Downpipe අවසානයේ ජලය අත්තිවාරම අසලට නොහරින්න. ආරක්ෂිත දුරකින් නියමිත drain එකකට හෝ අනුමත බැසයන තැනකට යොමු කරන්න. එසේ නොකළහොත් plinth වටා පස සේදී යයි.

පොදු flat-roof උපදෙස්: බෑවුම >1:80, overhang උපරිම 600 mm, අවම slab ඝනකම 100 mm, 25 MPa concrete, reinforcing mesh සහ waterproofing. සිරස් reinforcement slab එකට අවම 450 mm overlap සමඟ බැඳීම සඳහන්ය. Slab සැලසුම Chartered Civil Engineer කෙනකුගෙන් ලබාගැනීම මුල් අත්පොතේද ප්‍රබල නිර්දේශයකි.

බිම මත slab සඳහා වානේ දැල සහිත concrete හෝ cement rendering සහිත ගඩොල් විකල්පයක් දක්වයි; අවම 75 mm ඝනකම, හොඳින් තද කළ subgrade, වේයන්ට ප්‍රතිකාර, උෂ්ණත්ව/හැකිළීම් joints සහ ජලය drain එකට යන බෑවුම් අවශ්‍යය. C කොටසේ flat-roof >1:100 අගය වෙනස් බැවින් එය නිහඬව එක අගයකට මාරු කර නැත.

ඉඩමේ බෑවුම් කෝණය අවදානමට එක් සාධකයක් පමණි; අඩු කෝණයක ඉඩමක්ද අනෙක් හේතු නිසා අනාරක්ෂිත විය හැක. අත්පොතේ කාණ්ඩ: I <5° (~<8%); II 5–11° (~8–20%); III 11–17° (~20–30%); IV 17–31° (~30–60%); V >31° (~>60%). අංශක සහ ප්‍රතිශත එකම අගයක් නොවේ; Fig. C-1 බලන්න.

පොතේ සඳහන් නායයෑම් ප්‍රවණ දිස්ත්‍රික්ක දහය බදුල්ල, ගාල්ල, හම්බන්තොට, කළුතර, මහනුවර, කෑගල්ල, මාතලේ, මාතර, නුවරඑළිය සහ රත්නපුරය. ඒවාට පිටත අවදානම නැතැයි අදහස් නොවේ. >31° බෑවුම්වල NBRO අවදානම් තක්සේරුව සහ එහි කොන්දේසි මත විශේෂ අවසර ගැන මුල් පොත කියයි. වත්මන් අවසර අදාළ ආයතනයෙන් තහවුරු කරන්න.

Table C-1 පිටු දෙකම එකට කියවන්න. 11–17° සහ 17–31° කාණ්ඩවල contour එකට ලම්බ දිග <5 m (0.6 m අතරමැදි terrace යොදාගත් විට <7 m ලෙස සටහනක් ඇත), දිගු පැත්ත contours සමඟ සමාන්තර කිරීම යන කරුණු පහළ කාණ්ඩයේ recommended සහ ඉහළ කාණ්ඩයේ mandatory ලෙස පෙන්වයි. Retaining wall නැති vertical cuts: පහළ කාණ්ඩයේ residual soil 1.5 m, colluvium 1.0 m; ඉහළ කාණ්ඩයේ residual 1.0 m සහ colluvium සඳහා unsupported cuts නැත.

Cut toe සිට නිවසට අවම දුර පහළ කාණ්ඩයේ 2 m සහ ඉහළ කාණ්ඩයේ 3 m ලෙස ඇත. Cut top සිට අසල්වැසි ගොඩනැගිල්ලට දුර cut height ට වැඩි විය යුතුය. සීමාව ඉක්මවන cuts සඳහා retaining wall අවශ්‍යය; ඉහළ අවදානම් කාණ්ඩයේ තාක්ෂණික සුදුසුකම් ලත් පුද්ගලයකුගේ සැලසුම අනිවාර්ය ලෙස දක්වයි. Nonvertical cuts සඳහා 60°/45° සීමා, surface drainage සහ erosion control කොන්දේසිත් වගුවේ ඇත. “No risk” යන වගු ශීර්ෂය ඉඩම පරීක්ෂා නොකර අවදානම ශූන්‍ය බව කියන්න භාවිත නොකරන්න.

නීතියෙන් තහනම්/සීමිත ඉඩම්, අනාරක්ෂිත ලෙස නම් කළ ප්‍රදේශ, පැරණි නායයෑම් ඇති ඉඩම් සහ නායයෑමක ඉඟි ඇති තැන්වල නිවස තැබීම වළක්වන්න. සිතියමක ආරක්ෂිතව පෙනුණත් පසුව කළ කැපීම්/පිරවීම්/ජල වෙනස්කම් නිසා තත්ත්වය වෙනස් වී තිබිය හැක. නිවසේ footprint එකට වඩා පුළුල් අවට ප්‍රදේශයක් තක්සේරු කරන්න.

පැරණි වක්‍ර කණ්ඩි කැළැල්, උස්පහත් හුම්මක් සහිත බිම, බෑවුම් පාමුල පිම්බීම්, බිම් පැලීම්, විවිධ දිශාවලට ඇලවූ හෝ දණහිසක් වැනි වක්‍ර කඳ සහිත ගස්, ඇලවූ කණු/වැටවල්, මාරු වූ retaining walls සහ නිවසෙන් වෙන්වූ පඩි/පදික මං පැරණි චලනයක ලකුණු විය හැක. පදිංචිකරුවන්ගෙන් සහ NBRO/පළාත් පාලනයෙන් ඉතිහාසය ලබාගන්න.

අලුතින් පෙනෙන හෝ ඉක්මනින් විශාල වන පැලීම්, බිම/මාර්ග උස්වීම හෝ බැසීම, අලුත් උල්පත්, කලින් වියළි තැන් තෙත් වීම, ඇළක් හදිසියේ මතු වීම/නැතිවීම, ජලය මඩ වීම, කණ්ඩියෙන් ජලය එළියට ඒම සහ අඛණ්ඩ ජල රැඳීම අනතුරු ඉඟිය. Fig. C-2/C-3 ඒවා පෙන්වයි.

ගස්/utility poles ඇලවීම (C-4), භූගත නල කැඩීම, අත්තිවාරමෙන් පස ඈත්වීම, බිත්ති/ටයිල්/කපරාරු ඉක්මනින් පැලීම, retaining wall පිම්බීම, පඩි/පිටත බිත්ති නිවසෙන් වෙන්වීම, දොර/ජනෙල් අලුතින් හිරවීම සහ අසාමාන්‍ය කොළ වැටීම ද සලකා බලන්න. ඉදිකිරීම ඉදිරියට ගෙන යෑම වෙනුවට අදාළ බලධාරීන්ට දන්වා ආරක්ෂක උපදෙස් ගන්න.

උස් කණ්ඩියක පාමුල/මුදුන, බිඳුණු ගල් අසල, තද බෑවුමක පස් ඝනව රැඳී ඇති තැන්, උල්පත්/ජල රැඳීම් ඇති ඉඩම්, ඉහළින් ලිහිල් ගල් ඇති ප්‍රදේශ, කඳු ජල මාර්ග, වගා ජලය බෑවුමට හරවන තැන් සහ ගිනි/මිනිස් ක්‍රියාවෙන් වෘක්ෂලතා ඉවත් කළ කණ්ඩි වළක්වන්න. බිම මතුපිට සුමටව පෙනුණත් ඇතුළත අවදානම තිබිය හැක.

මධ්‍යම බෑවුමක එක විශාල platform එකක් කැපීම වෙනුවට contours අනුව පියවර මට්ටම්වල terraced house එකක් සලකා බලන්න. එසේ කළ විට පස් කැපීම්/පිරවීම් අඩු වේ. අවශ්‍ය උපදෙස් මත ස්වාභාවික බිම මත කණු හරහා උස්සා තබන ව්‍යුහයක් විකල්පයක් විය හැක. Fig. C-5/C-6 බලන්න.

දිගු පැත්ත contours සමඟ සමාන්තරව තබා සරල සමමිතික හැඩයක් තෝරන්න. නිවස සහ කණ්ඩිය අතර ආරක්ෂිත දුරට අමතරව ප්‍රවේශය, garage, අපජල බැහැර කිරීම, berms සහ retaining structures සඳහා අවශ්‍ය ඉඩත් සැලසුමට ඇතුළත් කරන්න.

ගැඹුරු කැපීම් සහ උස් පිරවීම් අඩු කර ස්වාභාවික බෑවුමට ගැළපෙන terracing භාවිත කරන්න. ස්ථාවරත්වයට උපකාරී ගස්/පැළ අනවශ්‍ය ලෙස නොකපන්න. එහෙත් පිරවීම යට තණකොළ, මුල්, ලිහිල් topsoil සහ කසළ ඉවත් කර සුදුසු ද්‍රව්‍ය පමණක් පුරවන්න.

පස් කැපීමේ ආරක්ෂිත බෑවුම පස/ගලේ වර්ගය, කැපීමේ උස, දිරාපත් වීම, ගල් තට්ටු ඇතුළටද පිටතටද නැඹුරු වීම සහ ආධාර මත වෙනස් වේ. Fig. C-7හි inward/outward dip කියන්නේ එම තට්ටු පිහිටීමයි. බිත්තියක් දමා ඇතැයි පමණක් ඕනෑම උසක cut එකක් ආරක්ෂිත නොවේ.

Table C-2 උපරිම 3 m කැපීම් සඳහා vertical:horizontal අනුපාත පෙන්වයි. ඝන වෘක්ෂලතා සහිත පස්/ගල් මිශ්‍රණයට wall නැතිව 2:1, wall සමඟ 5:1; අඩු vegetation නම් 1:1 / 3:1. Hard rock inward dip සඳහා 4:1 සිට vertical / vertical; outward dip සඳහා 2:1 හෝ dip angle / 5:1 ලෙස දක්වා ඇත. අනුපාතය තිරස්:සිරස් ලෙස හුවමාරු නොකරන්න.

Table C-3 planes of weakness <30° සඳහා ගල් කාණ්ඩවල දළ cut ranges දක්වයි: granite/basalt/tuff 4:1–2:1; massive sandstone/limestone 4:1–2:1; interbedded sandstone/shale 2:1–4:3; claystone/siltstone 4:3–1:1; gneiss/schist/marble 4:1–2:1; slate 2:1–1:1; serpentine සඳහා විශේෂ පරීක්ෂාව. මේවා site assessment එකක් නැතිව excavation උපදෙස් ලෙස නොගන්න.

Fig. C-8හි unsupported cut එකේ නිවසට දුර d = cut උස H ලෙස දක්වයි; retaining wall ඇති තත්ත්වය Fig. C-9 සමඟ තහවුරු කරන්න. මේ දුර සහ Table C-1 අවම සීමා දෙකම ඉංජිනේරුවා සලකා බැලිය යුතුය. Cut/fill දෙකම හරහා නිවස යන්නේ නම් footing පිරවූ පසට නොව පහළ නොකැළඹූ හොඳ පසට ගෙන යන්න. අත්පොත existing හෝ finished ground යන පහළ මට්ටමට 1 m පහළ සහ slope edge සිට ගලේ 60 cm/පසේ 90 cm අවම දුර දක්වයි (C-10). Footings අතර උස වෙනසෙන් stress overlap ඇතිවීමත් සැලසුමේදී බලන්න.

කැපූ හෝ පිරවූ බෑවුම ඛාදනයෙන් හා කඩා වැටීමෙන් ආරක්ෂා කළ යුතුය. සුදුසු බෑවුමක තණකොළ/වෘක්ෂලතා මතුපිට ආරක්ෂාවට උපකාරී වේ. පස් කඳම අස්ථාවර නම් පස් ශක්තිමත් කිරීමේ අභ්‍යන්තර පද්ධතියක් හෝ පීඩනය දරණ බාහිර retaining structure එකක් අවශ්‍ය විය හැක. තණකොළ දැමීම විශාල නායයෑමකට විසඳුමක් නොවේ.

Gravity wall එක තම බරෙන් පස් තල්ලුව, ලිස්සීම හා පෙරළීම ප්‍රතිරෝධ කරයි. Mass concrete, බදාම සහිත/රහිත rubble, gabion සහ crib walls මේ කාණ්ඩයට අයත්ය. Gabion එක galvanized wire mesh පෙට්ටි ගල්වලින් පුරවා එකට බැඳ සකසන අතර කුහර අතරින් ජලය යා හැක. PVC coating මලකඩට ප්‍රතිරෝධය වැඩි කිරීමට භාවිත වන බව අත්පොත සඳහන් කරයි. උස වැඩි වන විට අවශ්‍ය බර/පළලත් වැඩි වේ (C-11 සිට C-14).

Reinforced concrete L/inverted-T walls පාදම උඩ පස් බරත් ස්ථාවරත්වයට භාවිත කරයි. Stem reinforcement bending දරයි; counterfort/buttress දෘඪ කරයි; shear key ලිස්සීම ප්‍රතිරෝධය වැඩි කරයි (C-15). Embedded walls බිම තුළ ගැඹුරෙන් අල්ලා පස් රඳවයි: steel sheet piles, diaphragm walls, secant/contiguous/intermittent bored piles සහ anchors/props මෙයට අයත්ය. ජල මට්ටමට පහළ කැණීම් සඳහා secant wall ගැන අත්පොත සඳහන් කරයි (C-16/C-17). මේ සියල්ල විශේෂඥ සැලසුම් වේ.

බැම්ම පිටුපස ජලය රැඳීමෙන් පීඩනය වැඩි වේ. Weep holes හෝ perforated drains සහ graded aggregate/geotextile filter යොදන්න. අත්පොත අවම weep-hole diameter 100 mm පමණ සහ තිරස්/සිරස් 1.5–2.0 m පරතරය සඳහන් කරයි. Filter නැතිව පස් පිටවී drain අවහිර වීම සහ පිටුපස බිම බැසීම සිදුවිය හැක. Main textහි permeable gabions සඳහා වෙනම weep holes අවශ්‍ය නොවන බවත් Appendix එකේ වෙනස් සඳහනක්ද ඇත; බැම්මේ වර්ගයට ගැළපෙන drainage drawing එක ඉංජිනේරුවා තීරණය කළ යුතුය.

වැසි බිමට පහරදීම, මතුපිට ගලායෑම සහ කුඩා ඇළි ගැඹුරු වීමෙන් ඛාදනය සිදුවේ. පසට ජලය ඇතුළුවී බර වැඩිවීම සහ ශක්තිය අඩුවීම නිසා වියළි දිනක හොඳින් පෙනෙන කණ්ඩිය වැසි දිනක අස්ථාවර විය හැක. නිවසට පමණක් නොව අසල්වැසි ඉඩම්වලටත් ජලය හේතුවෙන් හානි නොවන ලෙස සැලසුම් කරන්න.

ස්වාභාවික contours වෙනස් කිරීම අඩු කරන්න. හෙළි කළ පස් ප්‍රමාණය සහ එසේ පවතින කාලය අඩු වන ලෙස වැඩ අනුපිළිවෙළ සකස් කර පස් වැඩ හැකි විට වියළි කාලයේ කරන්න. වෘක්ෂලතා රැකගන්න; සුදුසු vetiver වැනි පැළ භාවිතය විශේෂඥ උපදෙස් මත සලකා බලන්න. පළල් නොගැඹුරු drains, තණකොළ lining සහ ගල් යොදා ගලායන ජල වේගය අඩු කළ හැක.

Interceptor/diversion drains මඟින් අස්ථාවර හෝ පස් හෙළි කළ කොටසට ජලය එන්න නොදී අනුමත outlet එකකට යවන්න. Silt traps/fences, lined drains, වේගය අඩු කරන drops/energy dissipators, මාර්ග හරස් කරන culverts සහ ප්‍රමාණවත් drain slope/capacity අවශ්‍යය. උල්පත්, වැසි සහ අපජලය කණ්ඩියට කෙළින්ම නොහරින්න; ඒ ඒ ජල වර්ගය අදාළ නියමිත පද්ධතියට යොමු කරන්න.

French drain එක perforated pipe, filter geotextile සහ වැලි/බොරළු වැනි ජලය ගෙනයන ද්‍රව්‍ය සහිත කානුවකි. නිසි බෑවුමක් සහ outlet එකක් අවශ්‍යය. භූගත ජලය මතුපිටට 1.5 m පමණ ආසන්න තැන්වල මෙය වැඩි වශයෙන් ගැළපෙන බව අත්පොත කියයි. Flexible pipes/joints සහ maintenance manholes තබන්න; මතුපිට ජලය වෙනම හරවා subsurface drain තුළට නොයවන්න. Root diagrams මතුපිට මුල්, තන්තු මුල් සහ ප්‍රධාන මුල පස් අල්ලාගන්නා ආකාරය පෙන්වයි.

තෝරාගත් ප්‍රදේශයේ ගංවතුර කලාපය, ඉතිහාසයේ ඉහළම ජල මට්ටම සහ ගලාඑන දිශාව වාරිමාර්ග/අදාළ ආයතනයෙන් හා ප්‍රදේශ තොරතුරුවලින් තහවුරු කරන්න. නිවසේ කෙටි පැත්ත ජල ප්‍රවාහයට මුහුණලා තැබීම සහ විරුද්ධ බිත්තිවල විවෘතකම් එක රේඛාවට තැබීමෙන් ජලයට ගමන් මාර්ගයක් ලබාදීම Fig. C-18/C-19හි පෙන්වයි. මෙය සම්පූර්ණ flood design එක වෙනුවට භාවිත නොකරන්න.

අත්පොත flood-specific උපදෙස් ලෙස column footing අවම 1.0 m සහ wall footing අවම 0.6 m finished grade පහළ තැබීම දක්වයි. Plinth/බිම් මට්ටම එම ප්‍රදේශයේ වාර්තාගත ඉහළම ජල මට්ටමට වඩා අවම 150 mm ඉහළට තැබීම සඳහන්ය. පැරණි වාර්තා මට්ටම අනාගත සීමාවක් නොවන නිසා project design flood level වෙනම තහවුරු කරන්න.

Fig. C-20/C-21හි ස්වාභාවික උස්බිම සහ ආරක්ෂිතව සකස් කළ උස් plinth විකල්ප ඇත. Fig. C-22 කණු මත උස් කළ බිමකි. අත්පොත එහිද ජල මට්ටමට ඉහළ අවම 150 mm සහ ආධාර රහිත කණු උස උපරිම 3 m, ඊට වැඩි නම් intermediate tie beam යොදන බව කියයි. මුල් textහි “silts” ලෙස මුද්‍රිත තැනේ රූපයෙන් අදහස් කරන්නේ stilts/උස් කණු බව පැහැදිලි වේ.

Cross walls මඟින් ජලයට මුහුණ දෙන බිත්ති ශක්තිමත් කළ හැකි බව C-23හි ඇත. යටින් ජලය ගමන් කරන ඉඩ පසුව බිත්තිවලින් වසා දැමීමෙන් මුල් flood design එක වෙනස් වන බැවින් ඕනෑම වෙනසක් අනුමත කරගන්න.

සුළඟ නිවසේ ඉදිරිපස තල්ලු පීඩනයක් සහ පිටුපස/වහලේ suction ඇති කරයි. වේගය දෙගුණ වූ විට ඒ සමඟ සම්බන්ධ බලය හතර ගුණයක් දක්වා වැඩි විය හැකි square-law සම්බන්ධය අත්පොත පැහැදිලි කරයි. වහල උස්සීම (uplift), අත්තිවාරමෙන් ලිස්සීම (sliding), රාමුව ඇලවීම (racking) සහ පෙරළීම (overturning) C-24–C-27හි ඇත.

කඳු මුදුන්/කඳු අතර මාර්ග, විශාල විවෘත ජල/වගා බිම්, ගොඩනැගිලි අතර පටු මාර්ග සහ අවටට වඩා උස ගොඩනැගිලිවල බලපෑම වෙනස් වේ. ගස් සහ ගොඩනැගිලි ආවරණය සපයන නමුත් ඒවා ඉවත් විය හැකිද බලන්න. C-28/C-29 exposed සහ sheltered තත්ත්ව පෙන්වයි. Map 11 සහ 2015 අත්පොතේ zones සඳහා basic speeds 49.0 / 42.5 / 33.5 m/s වේ. ඒවා වත්මන් site-specific wind design අගයන් ලෙස මෙහි තහවුරු කර නැත.

ආරක්ෂාවේ ABC: Anchorage — කොටස් ආරක්ෂිත තැනකට බැඳීම; Bracing — ඇලවීම/ලිස්සීම/හැරීම වැළැක්වීම; Continuity — roof covering සිට foundation දක්වා නොකැඩෙන බල මාර්ගයක්. ව්‍යුහය සරල කරන්න, සම්බන්ධතා ගණන අඩු කරන්න, පරීක්ෂා කළ හැකි connections තබන්න, cross/return walls හෝ සුදුසු bracing යොදන්න. භාවිත කාලයේ සම්බන්ධතා පරීක්ෂා කර දිරාගිය කොටස් අලුත්වැඩියා කරන්න.

විවෘත තද සුළං ස්ථාන වළක්වා ස්ථිර shelter තෝරන්න. කෙටි පැත්ත තීරණාත්මක සුළඟට මුහුණලා, සරල සමමිතික හැඩ සහ නිවස ඇතුළත ශක්තිමත් කළ කුඩා ආරක්ෂක කාමරයක් සැලසුම් කරන්න. විරුද්ධ විවෘතකම් මඟින් flow path එකක් ඇති කිරීම C-30/C-31හි අදහසයි; කුණාටුවකදී ජනෙල් විවෘත කිරීමට උපදෙසක් ලෙස එය නොගන්න. දිගු spans/cantilevers සුදුසුකම් ලත් පුද්ගලයකු සැලසුම් කළ යුතුය.

සුළං බලට මුහුණදෙන බිත්ති හතර පැත්තෙන් කණු/බීම්වලින් ආධාර කර දෘඪ කරන්න. Double-brick panel walls උස 3 mට වැඩි නොවීම සහ single-brick panels 2.4 mට වැඩි නොවීම අත්පොතේ ඇත. Table C-4 තෝරාගැනීමේදී wind zone → exposed/sheltered → බිත්ති උස/වර්ගය → විවෘතකම් → plaster තිබේද යන අනුපිළිවෙළ බලන්න.

C-4හි merged cells සහ footnotes ඇති නිසා සරල අගයන් ලැයිස්තුවක් බවට පත් කර නැත. Zone 1/2හි openings ඇති single-brick බිත්ති සඳහා විවෘතකම දෙපස 1 foot ඇතුළත vertical support සඳහන් කරයි; single brickwork නොනිර්දේශිත බවට footnote එකක්ද ඇත. වගුවේ හිස්/එකට බැඳුණු cells අසල්වැසි අගය යොදා අනුමාන නොකරන්න.

Table C-5 sheet roof සහ tiled roof සඳහා reeper, rafter, ridge-board ප්‍රමාණ හා පරතර/උපරිම span සම්බන්ධය පෙන්වයි. එහි reeper 50 × 50 mm, rafter 50 × 100 mm, ridge board 50 × 200 mm සහ spacing/span විකල්ප ඇත. Footnote 1 සියලු zones, 2 Zone 1 පමණක්, 3 Zone 2 පමණක් ලෙස කියවන්න. තීරු එකිනෙකට සම්බන්ධ බැවින් තමන් කැමති spacing එකක් වෙනත් column span එකකට නොඑක්කරන්න.

වහල අග, gable, ridge සහ hips අසල suction වැඩිය. අත්පොත 45° pitch එකෙන් suction අඩු කළ හැකි බවත් එය නොහැකි නම් 30°ට අඩු බෑවුම් හැකි තරම් වළක්වන ලෙසත් කියයි. Hipped roof සාමාන්‍යයෙන් gable roofට වඩා හොඳ හැසිරීමක් දක්වන බව සහ overhang අඩු කිරීම සඳහන්ය. මේ විශේෂ සුළං උපදෙස් B කොටසේ >10°/>20° පොදු අගයන්ට වෙනස් බැවින් එකට සැලකිල්ලට ගන්න.

Fig. C-32 rafter-wall plate double strap එක දෙපස ඇණ 3 බැගින් දක්වයි. Strap 25 mm (1 inch) × 24 gauge galvanized steel සහ nails 50 mm (2 inch) × 12 gauge galvanized flat-head ලෙස මුල් textහි ඇත. Sheet roofs Zone 1/2හි සම්බන්ධක සඳහා සඳහන් B-figure cross-references කිහිපයක් වහල රූප අංකවලට නොගැළපෙන බැවින් සෘජුව රූප/approved detail සසඳා බලන්න.

Zone 3 sheet roofs සඳහා සෑම reeper-rafter හමුවකම 80 mm × 9 gauge ඇණ 2ක්; උළු වහල සඳහා 80 mm × 9 gauge එකක් ලෙස අත්පොත දක්වයි. Ridge board span උපරිම 3 m සහ cross wall/vertical member වෙත anchorage අවශ්‍යය. Fig. C-33 rafter-ridge connection සහ C-34 under-purlin connection බලන්න; C-34හි straps දෙක සහ එක් එක් strap අගයට nails 3 දැක්වේ.

Fig. C-35/C-36 barge/eaves අගු සම්බන්ධතා පෙන්වයි. C-37 sheet roof gable/overhang ප්‍රදේශවල hook bolts + washers 3 සහ පොදු වහලේ 2 දක්වයි. B කොටසේ minimum 3 යන පොදු සඳහන සමඟ මෙය වෙනස් බැවින් fastening අඩු කිරීමට අත්පොතේ එක රූපයක් පමණක් භාවිත නොකරන්න.

මෙම පිටුවල තාක්ෂණික රූප නැවත AI මඟින් නිර්මාණය කර නැත. සම්බන්ධතා පිළිබඳ මුල් රූප, මාන සහ labels පහත එලෙසම ඇත. නිෂ්පාදක උපදෙස් සහ ව්‍යාපෘතියේ ඉංජිනේරු detail එක අවසාන වැඩ සඳහා භාවිත කරන්න.

තද සුළං සඳහා concrete flat roof ගැන C කොටස >1:100 slope, අවම 100 mm slab, 25 MPa concrete, reinforcing mesh, waterproofing සහ සිරස් bars slab වෙත 450 mm overlap දක්වයි. අඩුම වශයෙන් එක් කාමරයක flat roof ඇති රැකවරණයක් C-38හි දක්වයි. B කොටසේ >1:80 slope සමඟ ඇති වෙනස සඳහා project drainage/structural design අනුව තීරණය ගන්න; මෙය slab thickness තනිවම තෝරාගැනීමේ වගුවක් නොවේ.

දොර රාමුව බිත්තිය දෙපස GI straps මඟින් බැඳ, ගඩොල් වැඩ රාමුව වටා නිසි ලෙස කරගැනීම C-39–C-41හි ඇත. Straps 2වන, 10වන සහ 18වන coursesහි දැක්වේ. මුල් textහි “4 mm (1½ inch)” වැනි නොගැළපෙන ඒකක සඳහන් වන නිසා ඒවා සෘජු මිලදීගැනීමේ මාන බවට පත් කර නැත. නිවැරදි nail/strap මාන approved detail එකෙන් තහවුරු කරන්න.

වහල හා දොර සම්බන්ධක වසා දැමීමට පෙර පරීක්ෂා කිරීමෙන් අඩු බැඳීම් දැකගත හැක. පසුව මලකඩ හෝ දිරාපත් වීම තිබේද පරීක්ෂා කළ හැකි ලෙස ප්‍රවේශය තබන්න.

භූකම්පන සිරස් හා තිරස් කම්පන ඇති කරයි. නිවසේ බර නිසා හටගන්නා inertia බල වහල, බිත්ති සහ අත්තිවාරම හරහා ගමන් කරයි. බිත්තියක් තම දිග දිශාවට වඩා තලයට ලම්බ දිශාවට දුර්වලය. ඉහළ, පහළ සහ දෙපස නොබැඳුණු බිත්ති පහසුවෙන් පෙරළිය හැක.

අත්පොතේ ඉලක්කය: කුඩා කම්පනයක හානි නොවීම; මධ්‍යම කම්පනයක ව්‍යුහාත්මක හානි නැතිව සුළු වෙනත් හානි පමණක් වීම; විශාල කම්පනයක හානි ඇති වුවත් collapse නොවීම. ප්‍රමාණවත් ශක්තිය, බිඳී නොගොස් වක්‍ර විය හැකි ductility සහ කොටස් අතර අඛණ්ඩතාව අවශ්‍යය.

ලිහිල්, ජලයෙන් පිරුණු ඒකාකාර වැලි liquefaction වීමේ අවදානම නිසා පස් තත්ත්ව පරීක්ෂා කරන්න. සරල සමමිතික plan, සෑම මහලකම අඛණ්ඩ බිත්ති සහ එක පිහිටීමේ openings හොඳය. අසල්වැසි නිවාස එකිනෙකට ගැටීම වැළැක්වීමට gap සැලසුම් කළ යුතුය. දිග:පළල ≤3:1, සංකීර්ණ T/U/I හැඩ සහ අසමමිතික courtyard/voids වළක්වන බව C-42/C-43හි ඇත.

අත්පොත RC frame හෝ confined masonry විකල්ප දෙක පෙන්වයි. Confined masonry බිත්ති සඳහා rubble හෝ RC strip footing සහ ඉහළ RC plinth band C-44/C-45හි ඇත. බිත්ති පළමුව බැඳ පසුව confining concrete යොදන ක්‍රමය සාමාන්‍ය RC frame තුළ පසුව බිත්ති පිරවීමේ ක්‍රමයට සමාන නොවේ.

පළමුව masonry walls ඉදිකරන්න: සෑම දිශාවකටම සම්පූර්ණයෙන් confined බිත්ති අවම දෙකක්, ඝනකම ≥100 mm, උස:ඝනකම ≤30 සහ plinth band මත බිත්ති දක්වා ඇත. Concrete සමඟ සම්බන්ධ වීමට toothed edges සහ mortar bed jointsහි steel dowels යොදන බව සඳහන්ය. Area >1.5 m² openings දෙපස tie-columns අවශ්‍යය (C-46).

බිත්ති අවශ්‍ය උසට බැඳීමෙන් පසු tie-columns cast කරන්න. Wall intersections, free ends සහ අතර පරතරය 4 m නොඉක්මවන තැන්වල යොදන්න. අවම 100 × 100 mm හෝ බිත්ති ඝනකමට ගැළපෙන ප්‍රමාණය; 10 mm bars 4; 6 mm stirrups end-zonesහි 100 mm සහ මැද 200 mm; 135° hooks දක්වා ඇත. බිත්ති නොමැති පැති දෙකේ formwork තබයි (C-47).

සෑම floor level එකකම බිත්ති මත tie-beams; සිරස් පරතරය <3 m; අවම 100 × 100 mm, පළල බිත්ති ඝනකමට සමාන; 10 mm longitudinal bars 4 සහ 6 mm stirrups @200 mm. Bars lap අවම 500 mm; junctionවල 90° hook anchorage දිග අවම 500 mm ලෙස අත්පොත කියයි. Tie-column bars ඉහළ tie-beam reinforcement යට දක්වා හැකි තරම් දිගු කර නිසි සම්බන්ධයක් දෙන්න (C-48).

Width >1.5 m openings සඳහා tie-beam එකට සම්බන්ධ විශේෂ lintel සහ ගැළපෙන අමතර reinforcement C-49හි ඇත. ඉන් පසු floor/roof ඉදිකරයි. මේ පියවර හා dimensions විශේෂ structural system එකකට අදාළ බැවින් සාමාන්‍ය බිත්ති වැඩට තනි අගයන් ලෙස ගෙන නොයොදන්න.

වියළි විට පැලෙන, තද/බිඳෙන සහ තෙත් විට අධික ඇලෙන පස, පැරණි ජලාශ/නිම්න අවසාදිත පසුබිම සහ අසල්වැසි ගොඩනැගිලිවල ලක්ෂණ බලන්න. Map 6 මුල් ඉඟියක් පමණි. සැකයක් තිබේ නම් expansion test සහ භූතාක්ෂණික උපදෙස් ලබාගන්න. කලින් සිදු කළ soil treatment තිබේදත් සොයන්න.

නිවසෙන් අවම 1.5 m දුර දක්වා බිම පිටතට බැසෙන ලෙස සකස් කිරීම, බිත්ති අසල moisture barrier/apron සහ අවම 3 m ඇතුළත ගස් නොවවීම අත්පොතේ ඇත. මුල් ජලය උරාගැනීමෙන් එක් පැත්තක් වියළී හැකිළීම අවදානමයි. Lime/anti-expansion products, නොඉදිමෙන පසෙන් මාරු කිරීම හෝ පිළිස්සූ දහයියා යෙදීම වැනි ක්‍රම සියල්ල ඉංජිනේරු උපදෙස් සහ පරීක්ෂණ මත පමණි.

Ground improvement පසු stiffened foundation සලකා බලයි. Tie beams/slab යට ඉදිමෙන මැටි 0.5 m පමණ ඉවත් කර compacted gravelly-sandy soil යෙදීම හෝ swell pressure දරන beam design යෝජනා කරයි. Waffle/raft voids මඟින් පස ඉදිමීමට ඉඩ ලබාදෙන ආකාරය C-50a/C-50bහි ඇත; එය සෑම පසකටම සෘජුව භාවිත කළ හැකි detail එකක් නොවේ.

බිත්ති reinforcement සහ බර ගැන සඳහන් වුවත් “බර වැඩි කරන්න” යන මුල් වාක්‍යය හිමිකරුට බර එකතු කිරීමට උපදෙසක් නොවේ. නිවස වටා 3–4 m flexible paving/apron පිටතට සුළු බෑවුමකින්, paved drains සහ roof water pipes මඟින් ජලය අත්තිවාරමෙන් ඈත් කරන්න. තෙතමන වෙනස්වීම් පාලනය කිරීම ප්‍රධාන අරමුණයි.

ජලය රැඳෙන/වගුරු ඉඩමක පස් තට්ටු profile එක හා geotechnical උපදෙස් මුලින්ම ලබාගන්න. මතුපිට බොරළු දමා තද පෙනුමක් ලැබීමෙන් ගැඹුරු peat/soft clay ගැටලුව නැති නොවේ. වැඩ කිරීමට සුදුසු platform එකක් සහ ජල/ගංවතුරට ඉහළ final level එකක් සැලසුම් කළ යුතුය; අවශ්‍ය නීත්‍යනුකූල පිරවුම් අවසර වෙනම ගන්න.

අත්පොත හොඳින් compact කළ fill, existing ground සහ fill අතර pore water drainage සඳහා sand/quarry-dust layer සහ යට දුර්වල පසට footing බර බලපෑම අඩු කරන සුදුසු fill thickness ගැන කියයි. වැලි/ගල්කුඩු ජලය යට compaction සඳහා යෝග්‍ය විකල්ප ලෙස සඳහන්ය. පිරවුම බැසීම නිරීක්ෂණය කර බහුතර settlement අවසන් වී ඉතිරි බැසීම ඉවසිය හැකි තත්ත්වයට පැමිණීමෙන් පසුව ඉදිකිරීම ආරම්භ කළ යුතුය.

Preloading යනු නිවසට පෙර තාවකාලික බරක් දමා පස බැසීමට ඉඩ දීමයි. අත්පොත සාමාන්‍යයෙන් intended building load එකේ 1.5 ගුණයක් සඳහන් කරයි; මෙය පරීක්ෂා නොකළ ඉඩමට එම බර දැමීමේ අවසරයක් නොවේ. Surcharge ප්‍රමාණය, පියවර, ස්ථාවරත්වය සහ ඉවත් කරන කාලය settlement monitoring අනුව ඉංජිනේරුවා තීරණය කරයි.

Fig. C-51 inverted-T stiffened strip, C-52 Vierendeel girder සහ C-53 sinking-cylinder විකල්ප පෙන්වයි. 3–4 m soft layer සහ ආසන්න ශක්තිමත් තට්ටුව සම්බන්ධ cylinder උදාහරණය ඇතුළුව මේවා භූතාක්ෂණික හා structural ඉංජිනේරුවන් දෙදෙනාගේ සැලසුමට අයත්ය.

හැකි සෑම විටම සුනාමි අවදානම් ඉඩම් වළක්වන්න. වෙරළ රක්ෂිත/සීමිත කලාප, මුහුදට සම්බන්ධ ගංගා, ඇළ, කලපු සහ බොක්ක හරහා රළ ගොඩබිමට පැමිණිය හැකි මාර්ග ගැන සැලකිලිමත් වන්න. අනුමත සංවර්ධනයක් වුවත් විශේෂ structural design අවශ්‍යය. ඉහළ ස්වාභාවික බිම හෝ ඉඩමේ මුහුදෙන් ඈත උස් පැත්ත වඩා හොඳ තේරීමක් විය හැක.

රළ වේගය අඩු කරන විශේෂ green belts/වන තීරු/කානු, බලය වෙනත් දිශාවකට හරවන සැලසුම් සහ dykes/berms වැනි ආරක්ෂක ව්‍යුහ අත්පොත විස්තර කරයි. බොහෝවිට මේවා ප්‍රදේශ මට්ටමේ විශාල ව්‍යාපෘති වන අතර සාමාන්‍ය නිවසක කුඩා බැම්මක් ඒවාට සමාන ආරක්ෂාවක් ලබා නොදේ.

නිවස රළ මට්ටමට ඉහළ තැබීම හා ඉක්මනින් designated safe location එකකට යා හැකි මාර්ගයක් සැලසුම් කිරීම වැදගත්ය. ශක්තිමත් නිවසක් තිබුණත් සුනාමි අනතුරු ඇඟවීමක් ලැබුණු විට එහි රැඳී සිටීමට මෙය හේතුවක් නොවේ. DMC/අදාළ ආයතන උපදෙස් අනුගමනය කර ඉවත් වන්න. අත්පොතේ අරමුණ හානියෙන් පසු කුඩා අලුත්වැඩියා/පිරිසිදු කිරීමෙන් නැවත භාවිතයට ගත හැකි ව්‍යුහයක් සකස් කිරීමයි.

Circular/oval හැඩ ජල ගලායෑමට වාසිදායක වුවත් භාවිතයට අපහසු විය හැක. සරල square/rectangle සහ රළට කෙටි පැත්ත මුහුණලා තැබීම C-54/C-55හි පෙන්වයි. Engineer විසින් hydrodynamic push/drag/suction, overturning/uplift, debris impact, scour, erosion, pore-pressure, liquefaction, seismic effects සහ short-circuit fire ආරක්ෂාව එක්ව සලකා බැලිය යුතුය.

Heavy steel frames ශක්තිමත් විය හැකි නමුත් මුහුදු මලකඩ සහ මිල ගැන අත්පොත සලකයි. විශේෂ වෙනස්කම් සහිත confined masonry විකල්පයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඉහළට පිරවූ platform එකක් නම් ජලයට ගැළපෙන හැඩය සහ වටේ scour/erosion ආරක්ෂාව අවශ්‍යය. Stilts/columns නම් පෙරළීම හා උස්සීම වැළැක්වීමට robust bracing, stable foundations/piles සහ seismic design අවශ්‍යය (C-56).

කණු යට ඉඩ parking වැනි අඩු පදිංචි ක්‍රියාවලට පමණක් තබන අදහස අත්පොතේ ඇත. පහළ බිත්තිවල එක රේඛාවේ openings මඟින් ජලය ගමන් කිරීම, මුහුදට මුහුණ දෙන බිත්තිවලට ලම්බ cross walls සහ අනුමත barriers C-57/C-58හි පෙන්වයි. සාමාන්‍ය boundary wall එකක් ජලය නවත්වන ආරක්ෂාවක් ලෙස නොසලකන්න.

Floor slab buoyancy නිසා වක්‍රවීම/උස්සීම දරන ලෙස සැලසුම් කරන්න. Shallow footings අපේක්ෂිත scour level ට පහළ සුදුසු දරණ පස මත තිබිය යුතු අතර liquefaction අවදානමත් බලන්න. නිවස වටා apron එක erosion අඩු කිරීමට උපකාරී විය හැක.

බාහිර boundary walls සහ water tanks කඩා වැටී සුන්බුන් බවට පත්වීම වැළැක්වීමට ස්ථාවර පාදම් සහ RC columns/beams මඟින් දිශා දෙකටම bracing අවශ්‍යය. උස් tanks braced RC columns මත තැබීම සහ ground tanks සඳහා වටකුරු හැඩ ගැන සඳහන්ය. මුල් references DMC 2012 Hazard Profile සහ CHPB 2003 flood-planning guidelines PDF 144හි රඳවා ඇත.

Residual soil යනු ගල තිබූ තැනම දිරාපත්ව සෑදුණු පසයි; එහි පරණ ගල් ව්‍යුහය හා ශක්තිය ගැඹුර අනුව වෙනස් වේ. Colluvium යනු ගුරුත්වාකර්ෂණයෙන් වෙනත් තැනකින් පහළට ගෙන ආ පසයි; පස් වැඩ සඳහා දුර්වල විය හැක. Laterite/කබොක් දකුණු-බටහිර ප්‍රදේශවල සඳහන්ය. ශ්‍රී ලංකාවේ crystalline/metamorphic ගල් බහුල බවත් granite, sandstone, gneiss ආදී උදාහරණත් අත්පොතේ ඇත.

දෘඩ ගලක් වුවත් දුර්වල joint/bedding plane පිටතට නැඹුරු වී ඇත්නම් කැපූ මුහුණෙන් ගල් ලිස්සා යා හැක. Dip/strike, joints, faults සහ shear zones කියවීම විශේෂඥ කාර්යයකි. සමහර දෘඩ ගල් කැපීමට මිල අධික blasting අවශ්‍ය විය හැකි අතර කම්පන/අසල්වැසි බලපෑම් වෙනම පාලනය කළ යුතුය.

PDF 147හි වගුව VI: මුල්/කාබනික පස; V: සම්පූර්ණයෙන් weathered නමුත් මුල් texture පෙනෙන; IV: අතිශය weathered සහ අතින් කඩා හැකි; III: මධ්‍යම weathered නමුත් විශාල කොටස් අතින් කඩා නොහැකි; II: සුළු weathering සහ >90% rock; I: fresh rock ලෙස පෙන්වයි. “Grade අඩු නම් සැමවිටම හොඳ” යන සරල තීරණයක් නොගන්න; joints සහ ජලයත් බලපායි.

වගුවේ field recognition හා engineering properties තීරු දෙක එකට කියවන්න. Topsoil වැදගත් foundations සඳහා නුසුදුසුය; දැඩි cuts සඳහා erosion protection අවශ්‍යය; open joints ජලය ගෙනයා හැක; blasting/stress relief නිසා ලිහිල් වූ කොටස්වල support අවශ්‍ය විය හැක. විශාල structures/dams ගැන තිබෙන සටහන් සාමාන්‍ය නිවසකට සෘජු තෝරාගැනීමක් නොවේ.

මුල් පස මතුපිට අල්ලා රඳවාගෙන වැසි පහර සහ ජල ගලායෑමේ ඛාදනය අඩු කිරීමට උපකාරී වේ. මතුපිට මුල්, තන්තු මුල් සහ ගැඹුරු ප්‍රධාන මුල්වල වෙනස රූපයෙන් බලන්න. මෙය මතුපිට ආරක්ෂාවකි; අස්ථාවර පස් කඳක් හෝ විශාල නායයෑමක් විසඳන retaining design එකක් නොවේ.

මුල් ලැයිස්තුවේ Guatemala grass තේ වගාවට පෙර භාවිතය, බෙලතණ ලිහිල් පසට සහ මුලිනුදුරා ගැනීමට අපහසු බව, අරුණදේවි/තාරකා මතුපිට පලසක් ලෙස ඉක්මනින් නැවත වර්ධනය වීම සහ කැකිල්ල කබොක් පසට ගැළපීම සඳහන්ය. ඡායාරූප සහ එහි මුල් විද්‍යාත්මක නාම එලෙසම පෙන්වා ඇත.

උඳුපියලිය, සැවැන්දරා, Cow-root/Australian blue grass සහ උණද මතුපිට ඛාදන පාලනයට සඳහන්ය. අත්පොතේ සමහර botanical spellings/root classifications පැරණි හෝ අපැහැදිලි බැවින් ඒවා නිහඬව වෙනස් කර නැත. ඔබගේ ප්‍රදේශයේ සුදුසු, අහිතකර පැතිරීමක් නැති වර්ගය කෘෂි/භූතාක්ෂණික උපදෙස් මත තෝරන්න; ගෙදර අත්තිවාරම හා ජල පද්ධති අසල ගස් තැබීමේ දුරත් සලකා බලන්න.

මෙම නියැදි රූප construction drawings නොවන බව මුල් අත්පොතම පැහැදිලි කරයි. ඔබගේ ඉඩමට අවශ්‍ය සියලු architectural/structural details ඒවායේ නොතිබිය හැක. ඒවායෙන් අදහස ලබාගෙන ඔබගේම භූමියට හා අවදානමට ගැළපෙන සම්පූර්ණ approved drawing set එක සකස් කරගන්න.

Drawing 1 අගලවත්තේ 28° බෑවුමක ඉදි කළ නායයෑම් ඔරොත්තු නිවසේ උදාහරණයකි. එහි උස මට්ටම් එම ඉඩමට විශේෂය. Drawing 2 යටවර හන්දියේ වාර්තාගත 4 ft ගංවතුර මට්ටමට ඉහළ raised-plinth නිවසකි. Drawing 3 ගැටුලාව ප්‍රදේශයේ 4 ft මට්ටමට ඉහළ stilts නිවසකි. එම 4 ft අගය ඔබගේ ඉඩමේ ගංවතුර මට්ටම බවට පත් නොකරන්න.

Drawing 4 මුන්දලම තද සුළං ඔරොත්තු ආදර්ශ නිවසේ layout/orientation විස්තරයයි. සියලු නියැදිවල මාන සහ සම්බන්ධතා මුල් පිටුවේම තබා ඇත. කුඩා preview එකකින් scale මැනීමට නොයොදා original PDF විශාල කර බලන්න. Footing load chart (PDF 153) සහ drawing pages 154–157 වෙන වෙනම reference අංකවලින් සොයාගත හැක.

මේ ප්‍රශ්න ඉඩම ගැන නිවැරදි තොරතුරු එකතු කිරීමටය; පිළිතුරු දී ස්වයංක්‍රීයව ආරක්ෂක සහතිකයක් ලබාගැනීමට නොවේ. මුල් YES/NO checklist එක සහ එහි වැදගත් සටහන පහත එලෙසම ඇත. යම් ප්‍රශ්නයකට YES නම් අදාළ ආයතනයෙන් උපදෙස් ගන්නා ලෙස මුල් ලේඛනය කියයි.

1. ගොඩනැගිල්ල 17°ට වඩා තද බෑවුමකද? 2. ඉඩම වෘක්ෂලතාවෙන් වැසී තිබේද? 3. පස සමඟ විශාල ගල් මිශ්‍රද? 4. ඉදිකිරීමට බෑවුම කැපීමට සිදුවේද?

5. කැපීම සිරස්ද? 6. සිරස් නොවේ නම් බෑවුම 45°ට වැඩිද? 7. Cut එක සහ අසල්වැසි ව්‍යුහය අතර දුර cut උසට වඩා අඩුද? 8. ඉදිකිරීම ජල මාර්ගයක් බාධා කරනවාද හෝ ඊට ආසන්නද?

9. බෑවුමෙන් ජලය කාන්දු වේද? 10. අසල ස්වාභාවික නිම්න/කුඩා කානු ජල මාර්ගවලට ඉදිකිරීම බාධා කරනවාද? 11. ඉහළ බෑවුමේ ගල් වැටෙන ප්‍රදේශයක් තිබේද? 12. ඉහළ/පහළ/අවට බෑවුම්වල බිඳවැටීම් කොටස් තිබේද?